FERVENZAS ACEÑA DA SERRA E POZO DA FERRERÍA EN S. PAIO (CUBILLEDO-BALEIRA)

 Baleira é un concello que pertence á Comarca da Fonsagrada e a capital é O Cádavo. Esta ruta vai ser a 3ª que facemos neste concello. As anteriores foron estas: 

Fraga da Marronda sen fraga

Ruta da Fontaneira

A ruta de hoxe é moi curta pero moi proveitosa porque en moi pouca distancia podemos admirar dúas fermosas cascadas e coñecer a pequena aldea de S. Paio.

Características da ruta:

Lonxitude: cerca de 3 km.

Dificultade: Fácil. Só hai que levar coidado no entorno das fervenzas que acostuma a estar moi húmido, sobre todo en época de choivas. A 1ª fervenza ten un acceso un pouco máis complicado para achegarse a ela.

Ruta circular sinalizada. O meu track (orientativo porque tiven que modificalo xa que non me acordei de parar a grabación ao finalizar e grabou o tempo de coche ata Meira) en Wikiloc:

Descripción:

Aparquei o coche un pouco antes de chegar a S. Paio, nunha bifurcación onde hai un letreiro anunciador da ruta PR-G 145 "Ruta da Marronda- Alto Eo" coa que compartiremos parte desta ruta.

Carreiro cara a 1ª cascada. Os liques nas árbores son un bo indicador do aire limpo que hai no entorno.

O 1º que se ve é este muíño que foi construido no 1946 sobre os restos de dous anteriores aproveitando a auga do río Eo e o seu afluente Rego do Castelo. O muíño está restaurado.

A fervenza Aceña da Serra aproveita o desnivel natural que existía para construir un muro de pedra duns 15 m.  para desviar as augas para a aceña, acea ou muíño que acabamos de ver. Tamén se aproveitaba a auga para o regadío a través das diversas canles creadas á beira do río.

Fervenza Aceña da Serra

A fervenza está algo modificada pola presa que construiron para o muíño pero é moi fermosa e ademais traía moita auga debido ao outono e inverno chuvioso que estamos a ter.

Voltamos uns metros cara atrás e continuamos cara a S. Paio. Á nosa dereita vai o Eo, aínda moi novo (o seu nacemento non está moi lonxe de aquí)

S. Paio é unha pequena aldea da parroquia de Santiago de Cubilledo, do concello de Baleira.

S. Paio

 

En S. Paio atopamos esta rústica e preciosa fonte.

Nos inicios da aldea atopamos este letreiro ao pé do alpendre dunha casa e as indicacións de que podemos ir por aí para a 2ª fervenza.

Estamos compartindo a ruta Fraga da Marronda.

O camiño este está algo anegado.

Despois de alonxarnos da aldea polo camiño ao pé dun prado, entramos nun estreito e fermoso carreiro.

Unha paisaxe inverno-outonal ben fermosa.

Chegamos a un cruce e seguimos á dereita, cara abaixo. Á volta, en lugar de ir polo mesmo traxecto pillaremos polo camiño que vemos de frente.

Baixamos á fervenza por un cómodo camiño e rodeadas de vexetación autóctona.

Camiño a fervenza atoparemos dous muíños totalmente abandonados e case comidos pola maleza.

A fervenza do Pozo da Ferrería ten unha orixe natural pero existiron antigamente pequenas presas que servían para regular o caudal e utilizalo tanto para os muíños (hai dous en ruinas, case tapados pola maleza) como para regadío a través de canles.

A fervenza non é moi alta pero é preciosa pola cantidade de auga que leva e polo entorno onde se atopa.

Fervenza da Ferrería

Subimos por un camiño, entre piñeiros agora.

Nun claro, podemos ver os prados e algunha casa de Vilauriz.

No cruce que vemos na seguinte foto, temos a opción de continuar pola ruta PR-G 145 pillando cara á dereita. Nós seguimos subindo para S. Paio.

Despois de cruzar o prado que vemos, atopamos a estrada xa en S. Paio.

Antes accedemos a S Paio pola parte baixa da aldea; agora accedemos pola parte máis alta.

Nesta zona e concretamente nesta aldea, tódolos hórreos ou cabozos son desta forma: hórreo asturiano, estilo Fonsagrada. Non estamos moi lonxe de Asturias e os cabozos son edificados ao xeito desa comunidade por esta zona galega.

Foron construidos en madeira e poden ser cadrados (a maioría) ou octogonais. Algúns teñen un corredor externo ao redor para gardar o millo (dentro, no interior gardábase o trigo e o centeo) Os desta aldea, ningún tiña ese corredor.

Unha placa de mármore lembra a antiga escola mixta "construida polos veciños".

A escola está totalmente abandonada e aínda que en moitas aldeas estas antigas escolas ,foron rehabilitadas como Centro Social, esta, de momento, non correu esa sorte.

A escola por fóra. 

Despedímonos de S. Paio.

Baixamos pola estrada ata chegar á bifurcación onde iniciamos a ruta pillando á esquerda. Despois da curva, temos xa o coche.

BREA DENDE A PRAIA DAS POLAS

 Hoxe fixen unha ruta pola parroquia de Nois (Foz) Aínda que coñezo perfectamente xa a zona da costa e algo do interior, hoxe descubrín lugares totalmente descoñecidos.

Características da ruta:

Lonxitude: 11,6 km.

Dificultade: moderada, por unha baixada nun curto tramo con moito desnivel e firme moi esvaradío e irregular porque é zona de práctica de todoterreos e motos.

Ruta circular sen sinalizar. Hai que seguir este track en WIKILOC

Descripción:

Partín da praia das Polas. Como era cedo e o día tiña unha luz especial, sairon unhas fotas ben chulas. (Non teñen retoque de ningún tipo)

Paseo ao pé da praia das Polas

A praia de Polas e o illote de Orxal.

A ameaza de chuvia e o sol polo medio deixan estas fermosas imaxes.

Paso por diante do colexio, na zona chamada Fondo Nois.

Cruzo a N-642

Unha paisaxe tipicamente rural se abre.

Camiño pegada á vía de FEVE.

Nois: gandeira e marítima.

A capela do Socorro ou das Flores no barrio da Barrosa, é popular entre os veciños de Nois e parroquias veciñas.

A Fonte Municipal e unha casa restaurada no que parece que no pasado foi un muíño.

En lugar de seguir pola estrada, xunto á casa rural pillo á esquerda por un carreiro que vexo e  que me leva a cruzar un rego.

Subo por un souto moi novo.

E desemboco nun camiño que me leva a un barrio do que descoñezo o nome.

Un barrio con excelentes vistas. Vemos barrios de Nois e Cangas e, ao lonxe, Burela.

O barrio máis alto de Nois.

Un cabozo tipo Mondoñedo co Cantábrico de fondo.

Remato o asfalto e vou por un tradicional camiño onde deixaron este coche abandonado. Unha maneira máis de destrozar a natureza.

Desemboco no cortalumes de Brea, moi coñecido na zona entre xente amante dos todoterreo xa que aquí se celebra cada ano dende hai 22 unha coñecida proba que reune gran cantidade de xente.

Baixar polo cortalumes que se ve na foto representou un pequeno desafío para min, afeita a camiñar ás veces por lugares complicados ou moi técnicos. O desnivel é moi forte e en época de chuvia o chan esvara moito.

Sigo á esquerda por unha pista en bo estado.

 

Aos poucos metros pillo un camiño á dereita. Busco o lugar de Brea.

O acceso á aldea por aquí é un camiño.

E chego á pequena aldea de Brea, onde vexo dúas casas moi coidadas ao igual que os arredores onde pastan dous cabalos. A verdade é que o lugar non pode estar máis illado.

Volto polo mesmo camiño e reanudo o trazado da pista.

Agora a pista xa vai en descenso polo medio de montes.

Deixo a pista ancha para meterme por un camiño de monte durante 1km. Nesta época está inundado e paso por un lado.

Desemboco na barrio de Demoroi que tamén ten boas vistas á costa.

O barrio de Demoroi polo que eu nunca pasara.

Agora e ata o final da ruta, o percorrido vai por asfalto xa que vou pasado barrios sucesivos da parroquia de Nois.

Nois conta cunha parada de tren.

Desvíome uns metros para ir ver a antiga cetárea de Nois (non está indicada e de feito hai unhas verxas de ferro para que a xente non pase pero pásase polo lado) Penso que foron postas hai xa moito tempo para que non se pase polo posible perigo xa que está o mar moi próximo, pero a non ser que sexas un ou unha imprudente e te achegues moito ao mar, non corres ningún risco.

Punta ao pé da cetárea que se mete no mar.

Fermoso contraste de luces e a igrexa de Nois ao fondo.

Leo en "La Voz de Galicia":

"...A pesca da balea estendeuse a principios do século XVII aos portos lucenses de Nois, Rego de Foz e Rinlo, e ao de Langosteira. Avanzada a centuria iníciase a actividade nos portos cantábricos de Portocelo e Morás, que se estende no século XVIII aos de Porto Lanuxe, Foz e Cangas de Foz".

O porto de Nois  é posiblemente, de orixe fenicio e está moi ben acondicionado, aínda que actualmente e dende hai moitos anos, non ten actividade ningunha.

Un lavadoiro restaurado pero conservando as pedras orixinais para frotar a roupa.

E chego ao final desta ruta quedando o mar (que na foto non se ve) á dereita e a paisaxe rural á esquerda.