sábado, 19 de setembro de 2026

A SEIMEIRA (PR-AS 116) ATA MURIAS (SANTALLA DE OSCOS)

 Este ruta foi a 1ª que fixemos neste concello hai xa ben anos. AQUÍ pódese ver.

Quixen repetila porque a lembraba fermosa e quería subir a Busqueimado que daquela vez non o fixéramos.

Características da ruta:

Lonxitude: 9 km.

Dificultade: moderada. (En épocas de chuvia, algúns tramos poden resultar esvaradíos e tamén hai que ter en conta o pronunciado desnivel de subida a Busqueimado)

Ruta ben sinalizada e oficialmente lineal, aínda que nós cambiamola algo. O meu track en WIKILOC

Descripción da ruta:

A ruta empeza na aldea de Pumares, moi preto de Santalla. Pumares atópase nunha veiga, ao abrigo de montañas e bañada polo río Agüeira que nesta época levaba pouca auga.

Pumares

En Pumares tódalas casas, que por certo son enormes, están restauradas. Nesta aldea, os protagonistas son a pizarra, a pedra e a auga do río. É terra de antigos ferreiros, de bosques autóctonos, de auga...

Pumares

Na seguinte foto, podemos ver unha antiga roda de afiar, un inxenio hidráulico empregado para afiar coitelos e outras ferramentas mediante a forza da auga, que facía xirar unha roda que aproveitaba esa humidade para mollar a pedra de afiar e evitar así danos no aceiro.

Pedra ou Moa de afiar.

O percorrido vai semopre á sombra de carballos, castiñeiros, bidueiros...

De cando en vez aparecen antigos muros de pedra seca que delimitaban propiedades.

Camiñamos levando á esquerda o río Agüeira que hoxe máis ben semella un rego pola pouca auga que leva.

Unha ruta moi reconfortante para o verán!!


Poe estes camiños se movían xente e animais no pasado!


Ancadeira é unha aldea que quedou deshabitada na década dos anos sesenta. Por aquí pasa a ruta.
Ancadeira

A natureza vai devorando pouco a pouco esta aldea.
Ancadeira

Unha casa de Ancadeira por dentro, o lugar onde estaba a lareira e o fregadeiro. Igual ca esta, lembro eu unha da miña primeira infancia.
En Ancadeira viviron 3 familias: Casa Silverio, Casa de Estrella e Casa de Lázaro.
Interior dunha casa en Ancadeira

Paisaxe que rodea a anterior aldea con castiñeiros, carballos, muros de pedra seca que perviven aínda que algo desfeitos xa...

A densidade do bosque ao pé do río non nos deixou ver case o ceo ata chegar aquí, ao pé de Ancadeira.

Seguimos ao pé do río. Asombra a pouca auga que leva. Canto se necesita que chova!!

Deseguida chegamos ao Val do Desterrado que conta coa seguinte lenda:
"Dice la historia que en Santa Eulalia de Oscos habitaba un señor con un obediente criado. Tras una jornada de caza, regresaban al pueblo para asistir a misa, pero se les hizo tarde. De forma que el señor pidió al criado que se adelantara y solicitara que se retrasara la misa hasta que él llegara, pero el párroco se negó. Cuando llegó el señor se enfureció tanto que ordenó a su sirviente que matara al cura o moría él. El lacayo obedeció y dio muerte al cura, motivo por el cual le condenaron a morir en la horca. Pero el día del ajusticiamiento se le conmutó la pena por un destierro a un sitio solitario y asilado. Desde aquel día deambula por el valle del Desterrado" .
Val do Desterrado

O Val do Desterrado atópase nun fermoso souto.
Val do Desterrado

Vemos varias "corripas". Aínda que hai un cartel que fala delas non hai un sinal que indique onde se atopan e non están na mesma ruta. Hai que desviarse uns metros polo espazo do souto (está rozado) e chégase a elas facilmente.
En Galicia tamén se chaman así ou ben ouriceiras. Son construccións circulares de pedra onde se deixaban a secar os ourizos para máis tarde recoller as castañas. 
Corripas
Chegamos a un cruce: ata a cascada quedan 300m. e ata Busqueimado, 1,5 km. Primeiro imos ata a seimeira..

O camiño para chegar á seimeira pode complicarse algo. Hai que camiñar sobre estas lousas que se están húmidas, seguro que esvaran. Non é o caso de hoxe.

Esta seimeira non é espectacular. Téñoas visto moito máis fermosas e por riba hoxe trae pouca auga. O máis espectacular é dende logo o percorrido para chegar a ela.

Vellos castiñeiros nos acompañan.

A subida a Busqueimado é dura polo desnivel que hai. Menos mal que só é 1,5km.

Estamos a case 700m. de altitude pasando do profundo do bosque ás alturas e estas son as vistas:

Estamos chegando á aldea. Esta ruta está moi ben sinalizada.

Este acceso natural á aldea faise por este tradicional camiño.

Vistas dende Busqueimado, a máis de 700m. de altitude:


En Busqueimado hai unha pequena capela en honor a S. Pedro que ten diante uns teixos centenarios que acadan o metro e medio de diámetro no tronco.

Capela de S. Pedro e teixos centenarios

O teixo  é unha árbore conífera que correntemente acada entre 12 a 15 metros de altura.  A maioría das partes da planta son velenosas e o consumo da follaxe pode provocar a morte.
O teixo é unha especie  onde as femias producen uns arilos carnosos ou bagas, de cor vermella moi viva, que envolven parcialmente ás sementes. Non son tóxicos, sendo consumidos polas aves, porén as sementes si son tóxicas, como todo o resto da planta. 

Dentro da antiga cultura celta o teixo tivo unha extraordinaria importancia. Varios dirixentes preferiron envelenarse con teixos que entregarse ao inimigo.
Bagas vermellas do teixo

Para chegar ata a capela de S. Pedro hai que desviarse uns metros da ruta por este camiño (está indicado)

Aínda que en Busqueimado vive xente (pouca) non vimos a ninguén, sairon recibirnos dous mastines con boa intención, eso sí. Hai casas novas e outras restauradas.
Busqueimado

Dende Busqueimado, en lugar de dar a volta por onde viñeramos, intentamos facer a ruta circular pero entre que nos ía pillar a noite e que todo o percorrido era por asfalto, en Murias decidimos chamar un taxi que veu buscarnos dende Santalla.

Murias é o punto máis alto desta ruta, a máis de 800m. de altitude. É unha aldea con moi poucos habitantes. Non nos adentramos no medio da aldea que destaca polas súas casas de pedra.
Murias

Páxinas web consultadas:

https://entrebosquesypiedras.blogspot.com/2016/06/los-castanos-de-ancadeira-asturias.html

https://gl.wikipedia.org/wiki/Teixo

martes, 8 de setembro de 2026

S. VICENTE DE TRIGÁS-SASDÓNIGAS. (MONDOÑEDO) RUTA CIRCULAR

Moitas rutas levo xa feitas en Mondoñedo! As promocionadas e mais coñecidas como a Ruta da Auga, a de Leiras Pulpeiro, a da Fraga Vella...e outras que eu planifiquei. Todas elas me gustaron e me aportaron algo a nivel paisaxístico, etnográfico, cultural... O concello de Mondoñedo ten un gran potencial para rutas de sendeirismo porque conserva aínda bastante bosque autóctono, remotas aldeas tradicionais, ríos, fervenzas...etc

Características desta ruta:

Lonxitude: 7,6 km.

Dificultade: baixa

Ruta circular sen sinalizar. O meu percorrido en WIKILOC

Descrición:

Decidín empezar e rematar esta ruta na capela de S. Vicente de Trigás que atopamos ao pé  do Camiño Norte de Santiago e que foi igrexa parroquial ata a construcción do novo templo. O presente edificio data do S. XVI aínda que as primeiras referencias documentais son do S. XI.

Capela de S. Vicente de Trigás rodeada de castiñeiros.

O noso percorrido vai coincidir durante 2km. co Camiño de Santiago Norte.

Camiño de Santiago

Os carballos están nesta época repletos de landras. Historicamente, as landras servíronlles de alimento a animais como porcos e esquíos, e tamén foron empregadas polos seres humanos en épocas antigas para facer fariña.
Landras

Imos á sombra por unha fermosa estrada con árbores nas beiras.
Estrada

Tamén os castiñeiros están repletos de ourizos.
Ourizos nos castiñeiros.

As abelairas son árbores pequenas de folla caduca , recoñécense facilmente polo seu tronco ramificado. En galego tamén se pode chamar abraira. Neste caso son abelairas bravas que medran en lugares húmidas, no caso desta foto, ao pé dun rego.
As varas empregábanse en cestaría, na fabricación de canastros e para tecer valados

Abelairas bravas

A piques de deixar o Camiño de Santiago, temos vistas á aldea de Os Samordás na parroquia de Galgao (Abadín)
Vistas a Os Samordás (Abadín)

Na seguinte foto, o cadriño máis verde que se ve na ladeira do monte, é o lugar onde estaba a antiga capela de S. Cosme da Montaña. Pasamos por aí na última ruta. Imos deixar a estrada e pillar un camiño.

Ao lonxe, lugar onde estaba a antiga capela de S. Cosme da Montaña.

Estamos a piques de chegar á aldea de Sasdónigas por este camiño. Este lugar, antes da igrexa chámase Suaigrexa.

A igrexa de S. Lourenzo en Sasdónigas é de sinxela construcción e está datada no S. XVIII
Igrexa de S. Lourenzo en Sasdónigas

Moi preto da igrexa, temos este cruceiro de metade do S. XIX . Este lugar da parroquia chámase  Pé do Monte.
Cruceiro

A parroquia de Sasdónigas ten 4 entidades de poboación: Lousada (lugar polo que pasamos noutra ruta), Chao da Aldea, Pé do Monte e Subiglesia. Por estes 3 lugares pasamos na ruta de hoxe porque atravesamos todo o caserío. (O cruceiro de antes está en Pé do Monte)
A foto seguinte é en Pé do Monte.
Pé do Monte en Sasdónigas

As casas que vemos son de O Chao da Aldea.
O Chao da Aldea (Sasdónigas)

Abandonamos esta aldea cruzando por debaixo dunha ponte pola que pasa a N-634 e chegamos ao cemiterio de Sasdónigas.
Cemiterio de Sasdónigas

Vistas a Sasdónigas dende o cemiterio que é o lugar de maior altitude da ruta (552m.)

Sasdónigas

Agora iremos sempre en baixada por unha pista paralela á N-634 con moita arboreda.
Pista paralela á N-634

A pista convértese ao pouco nun camiño.

A acacia negra, que vemos a continuación, representa unha gran ameaza ecolóxica para os montes e bosques autóctonos de Galicia, desprazando á vexetación nativa porque a afogan ao competir de xeito agresivo na procura de luz, espazo e nutrientes. Aínda que se corte, volve brotar con moita forza sendo moi difícil de erradicar.
Na foto, os froitos da acacia en forma de vainas retorcidas que teñen dentro as sementes.
Acacias negras

Atopamos de novo a N-634 que cruzamos de novo para o outro lado.

Na foto seguinte, paisaxe chegando á próxima aldea. Precisamente, este lugar de S. Vicente de Trigás chámase A  Aldea.


Casas abandonadas que atopo en tódalas aldeas galegas de interior polas que paso camiñando nas rutas.

Estou en S. Vicente de Trigás, parroquia na que se descubriron importantes restos arqueolóxicos da Alta Idade Media (S. V a VII) vencellados a antigos asentamentos  e labores agrarias, únicos en Galicia. Leváronse a cabo varias campañas de excavación, a última rematou en 2025 que desvelou a existencia dunha clara produción doméstica, asociada tanto aos coidados e á cociña como á fabricación de obxectos metálicos. Ademais, non se descarta que tamén se producise cerámica a nivel local.
S. Vicente de Trigás (Lugar de Combarro)

Esta é a nova igrexa de S. Vicente que veu sustituir á antiga capela ao pé da que empezamos e finalizaremos esta ruta. Foi construída en 1963 de forma rectángular e cunha sola nave, como vemos.
Igrexa de S. Vicente de Trigás

Estamos chegando ao punto final desta ruta.

Vimos ao longo do perdorrido moitos castiñeiros, aquí en S. Vicente, vemos estes enormes.

Xa vemos a capela da que partimos e o cemiterio en frente, aí temos o coche.