PONTE DE SA- IGREXA DE PÍGARA. RUTA CIRCULAR. (VILALBA/GUITIRIZ)

Proseguindo co Camiño de Santiago Norte, hoxe tocou outro pequeno tramo: OLLO! Non estou a facer o Camiño de Santiago, senón aproveitando para coñecer tramos curtos e planificando a ruta por outros lugares para facela circular. O tramo coincidente co Camiño de Santiago gustoume menos ca o anterior, xa que ten demasiado asfalto.

Características da ruta:

Lonxitude: 9km.

Dificultade: fácil

Ruta circular só sinalizado o tramo que corresponde co Camiño de Santiago Norte. O meu track en WIKILOC

Descripción:

Esta ruta ten inicio na parroquia de Insua (Vilalba) concretamente aparquei o coche xunto ao bar Alejandro, ao pé da estrada N-634. Aí hai un bo sitio, moi amplo para poder aparcar.

Cruzo a estrada para dirixirme á Ponte de Sa. A ponte é de orixe medieval pero foi reedificada varias veces. Salva o río Labrada

O ollo da ponte, lixeiramente oxival, denota a súa orixe medieval.

Ponte de Sa

Seguindo as indicacións do Camiño de Santiago, dirixímonos agora á pequena aldea de Ponte de Sa.

Aldea de Ponte de Sa

Cruzo por debaixo da autovía A-8

Estou en A Cardosa, a punto de abandonar o municipio de Vilalba. Hai que atravesar agora a N-634 logo de camiñar uns metros polo camiño pararlelo á estrada.

Un tradicional camiño. Lástima que vai durar ben pouco...

Estamos na comarca da Terra Cha e o nome débese a algo que está ben claro vendo as chairas polas que imos.

Pequenas aldeas ou lugares con casas de pedra. Estamos xa no concello de Guitiriz.

Un campo de centeo. Pola zona onde eu vivo (Mariña Lucense) non se ve ningún.

En todo o percorrido vou vendo de seguido estes peches de fincas con grandes laxas.

"É de grande importancia na paisaxe a presenza dos valados nas parcelas do agro. As tendencias actuais de peches estandarizados de escasa calidade material e construtiva, que non prestan atención ao contexto no que se insiren, están a modificar a paisaxe agrícola tradicional, supoñendo unha perda de identidade para esta". 

Peches con laxas

Pasamos pola aldea de Lamela da parroquia de Pígara e que ten sobre 20 habitantes.

Algo máis adiante atopamos a aldea de As Penas tamén da parroquia de Pígara. Hai outra aldea co mesmo nome, As Penas que pertence á parroquia de Roca.

As Penas

Unha casiña que a hedra está devorando.

O poboamento da Terra Chá fundaméntase nunha ocupación do espazo sumamente dispersa ó longo dun territorio de suave relevo, onde van xurdindo, a escasa distancia uns dos outros, todo un conxunto de lugares configurados por un número moi pequeno de vivendas ou granxas illadas, agrupadas en barrios. O escritor Manuel María (1967) expresouno así: 

A Terra Chá somente é: un pobo aquí, outro acolá, 

Mil arbres, monte raso, 

Un ceio chumbo e tráxico

 No que andan as aves a voar. 

O resto é soedá

Entramos en Casasnovas.

Non podo resistirme a sacar unha foto desta casa que me parece que está femosamente restaurada.

Neste cruce con sinalización e un panel informativo sobre o Camiño de Santiago Norte, pillaremos á dereita.

Imos por este camiño fermoso sen deixar de ver en todo o noso percorrido ata o de agora os peches con laxas.

E aquí deixamos o tramo coincidente do Camiño de Santiago, pillando á esquerda. O Camiño segue de frente.

Vou en dirección á igrexa de S. Pedro de Pígara e o 1º que atopo chegando é este cruceiro e, cruzando a estrada, o campo da festa.

Pegada á igrexa está a antiga rectoral que coma todas é unha casa grande que denota a importancia que tivo. Actualmente, está case en ruinas, ao igual que a maioría das que atopo por aí adiante.

Casa Rectoral de Pígara

Neste mesmo espazo, xunto á Rectoral, atopamos o antigo Teleclub de Pígara que supoño que sería un punto de encontro social importante para os veciños desta parroquia.

Antigo Teleclub

A igrexa de S. Pedro de Pígara é unha construcción de principios do S. XX sobre unha antiga capela. 

Igrexa de S.Pedro de Pígara

Ao pé da igrexa temos un cemiterio pero non un calquera, xa que na Terra Chá abundan os cemiterios góticos con altos pináculos de pedra coma este de Pígara.

Cemiterio gótico de Pígara

Tamén vemos unha aberración; esta construcción de bloque, cuberta de uralita que fixeron pegada á Casa Rectoral e que afea o entorno e o conxunto da igrexa. Nótase que é unha construcción bastante recente e hai dentro dela aínda un carro.

No adro da igrexa hai un monumento dedicado ao que foi un cura moi querido na comarca: Constantino Vázquez Seijido, gran impulsor dalgunhas obras como a igrexa, a Casa rectoral...destacando a súa axuda aos máis necesitados.

Monumento a un antigo cura

A antiga escola na que hai un busto do cura párroco anterior.

Antiga escola de Pígara

Agora voltaremos ao punto de inicio, en principio, por asfalto.

O hórreo estilo Vilalba ten planta rectangular con cámara longa, estreita e alta soportada por dous piares ou por un muro macizo como neste caso. A cuberta ten dúas augas de pouca pendente. Destaca o pequeno balcón que ten diante da porta.

Hórreo estilo Vilalba

As típicas laxas formando peches seguen presentes.

Cruzo a estrada N- 634

Pouco despois tamén atraveso a A8  por unha ponte que a cruza.

Autovía A-8

Camiño durante uns metros en paralelo á autovía.

Despois tomo un camiño de monte durante case 1km. e estarei no punto máis alto da ruta.

Camiño de novo en paralelo á autovía.

Xa estou en Cardosa da parroquia de Ínsua, concello de Vilalba.

Cardosa

O entorno desta pequena aldea é ben fermoso.

Imos por este camiño xa moi cerca da Ponte de Sa.

Desemboca o camiño anterior nun grupo de casas. Sigo estando en Cardosa por onde pasei antes. 

Dende Cardosa, o tramo final ata chegar ao inicio vai polo mesmo lugar que a ida.

Cruzamos de novo á Ponte de Sa. Deseguida chegarei ao punto de inicio.

Páxinas web consultadas:

https://juanadevega.org/wp-content/uploads/2023/01/guia_boas_practicas_terracha_imp_xun_o2016.pdf

https://horreosdegalicia.com/estilos/

MONTE DO MARCO, SERRA DO CANDÍN E CAMPO DA MATANZA (BALEIRA)

 Esta ruta estaba planificada para ser máis longa pero acurteina 4 km. porque o máis interesante vese nos 6km. feitos e porque ademais non empecei cedo a facela como correspondería nestes días de calor e, a mediodía, a temperatura xa era bastante elevada para camiñar.

De tódalas rutas realizadas en Baleira (5 con esta) foi a que menos me gustou.

Características da ruta:

Lonxitude: 6km.

Dificultade: baixa.

Ruta circular sen sinalizar. O meu track en WIKILOC

Descripción:

Empecei e rematei esta ruta na aldea de Sanguñedo na parroquia de A Esperela.

Sanguñedo

Despois de rebasar  a aldea anterior, pillo o 1º camiño á dereita.

Como xa partín dunha altura de 700m., ao pouco de empezar a camiñar xa teño estas vistas:

Atopo este sinal dunha ruta. Trátase da sinalización da "Ruta das Loras" que eu non fixen nin penso facer xa que practicamente tódolos cometarios que lin sobre ela non son demasiado positivos, din que é monótona, que non vai apenas por bosque autóctono senón por pistas forestais sen ningún atractivo.

Sigo polo trazado da Ruta das Loras e a verdade é que a min non me resultou monótono porque foron poucos km. por estas pistas. Estou no Monte do Marco.

 Cruzo unha estrada local para introducirme agora na Serra do Candín.

Unha pereira brava moi solitaria...

Un carballo tamén solitario.

As xestas xa floreceron e agora botan os froitos, unhas legumes alongadas cunha peluxe branca. A paisaxe da Serra do Candín é de monte baixo, con pouca arboreda, unha paisaxe desabrigada e que en verán soporta altas radiacións e no inverno moito frío. Tamén o vento cando sopra, pega forte.

Na Serra do Candín

Estamos nun cruce e topo co Camiño Primitivo de Santiago.

Estamos no chamado Campo da Matanza, un lugar de valor histórico e mitolóxico famoso por ser o escenario dunha batalla entre cristiáns e musulmáns no S. IX. Aquí mesmo atopo unha mámoa. En realidade hai ou había ata 7 mámoas pero moitas delas foron violentadas por labores agrícolas ou forestais.

O nome de Campo da Matanza débese a esa batalla antes mencionada na que houbo tanto sangue que chegou ata a igrexa.

                                                            Mámoa

Agora, e ata O Cádavo, comparto tramo co Camiño de Santiago.

Chegando xa á vila de O Cádavo, capital do concello de Baleira.


E atopo o albergue da Xunta para perecrinos que fan o Camiño Primitivo. Estamos na Praza Campo da Feira onde se atopan edificios públicos ben significativos.


Pegado ao albergue, temos o Centro de Saúde.

Centro de Saúde pegado ao albergue na Praza Campo da Feira

Tamén está aquí o Centro Social.

Centro Social na Praza Campo da Feira.

A Igrexa da Inmaculada Concepción do Cádavo está ubicada mesmo no Camiño Primitivo a Santiago, no mesmo lugar que as anteriores construccións. É de estilo barroco e destaca o seu campanario.

Igrexa da Inmaculada Concepción, na Praza Campo da Feira

Vemos tamén dende a Praza anterior o Albergue S. Mateo, que está orientado a peregrinos pero non en exclusividade. 

                                                     Albergue de S. Mateo

E agora toca ir por estrada durante uns 800m.

Deixamos a estrada para pillar este camiño:

O camiño anterior desemboca en Os Penedos, outro lugar da parroquia da Esperela. En 2024 habitaba este lugar tan só unha muller.

Os Penedos

Sigo por estrada ata o final de ruta, que xa está moi cerca.

E chego de novo a Sanguñedo:

Sanguñedo

Moi cerca xa da fonte de Sanguñedo teño aparcado o coche.

Fonte en Sanguñedo