Nesta ruta andiven por cerca do Coto do Cal, unha pequena montaña de 804 m. de altitude situada na Serra da Toxiza e que serve de fronteira entre os concellos de Mondoñedo e Abadín. Non subín ata a cima, queda pendente para outra ocasión. Así e todo, quedoume unha ruta ben chula que desfrutei moito.
Características da ruta:
Lonxitude: 12,8 km.
Dificultade: fácil.
Ruta circular sen sinalizar. O meu track en WIKILOC
Descrición :
O punto de inicio e fin desta ruta é nun cruce do que tamén partín para facer unha ruta pola Serra da Toxiza, está entre as aldeas de Tronceda e Estelo (Mondoñedo), moi preto do cemiterio destas dúas aldeas. Aquí hai sinais da "Ruta Arqueolóxica" e da "Fraga Vella"
 |
| Inicio e fin de ruta |
De frente Estelo, que pertence á parroquia dos Remedios e ten menos de 50 habitantes.
 |
| Estelo |
Empezo a camiñar por unha pista en chao. Á miña esquerda vai o Rego do Cal ben se nota pola diferente e abundante vexetación que vai un río ou un rego.
 |
| Á esquerda, vai o Rego do Cal |
Un pouquiño máis adiante atravesamos o rego anterior. (Por derriba da pista)
 |
| Rego do Cal |
Mirando cara atrás vemos a Serra da Toxiza con algo de néboa nos picos.
Seguimos pola pista ancha e, á dereita, o camiño polo que despois baixarei.
 |
| Á dereita, camiño de volta |
Atopo unhas vacas deitadas no camiño que, ao verme, fuxen cara ao monte.
Fermosa vista de Estelo e a súa contorna.
A ruta, de momento, non ten ningunha dificultade. Camiño por pista ben acondicionada e sen desniveis.
Xa empezan as amoras a madurar. Estas froitas poden proceder de dous xéneros distintos de vexetais con trazos fenotípicos moi dispares entre si:
- Morus, as moreiras, árbores da familia das moráceas.
- Rubus, as silveiras, arbustos espiñentos da familia das rosáceas, especialmente algunhas especies.
- Ambos os dous xéneros botan amoras, porén non son a mesma froita. En total existen máis de 300 especies de amoras diferentes.
- A cor varía conforme a amora vai madurecendo, comezando cun ton abrancazado verdoso pasando ao vermello para finalmente acadar o negro ou púrpura escuro.
- A amora de silveira (x. Rubus), converteuse nunha froita moi popular en pastelaría xa sexa para a preparación de sobremesas, marmeladas, xeleas e, ás veces, zumes, viños e licores. Porén non é a única especie de amora empregada. En Galiza o seu uso industrial aínda non é moi popular.
- Destas últimas, as máis comúns, son as da foto, as amoras das silveiras:
 |
| Amoras madurando |
Os piñeiros que vemos están todos enfermos da banda marrón, unha praga provocada por un fungo que fai que caian as agullas e queden as árbores espidas e acaban por secar. O que me chamou moito a atención foi que o monte está repoboandose el só de acivros que nacen espontaneamente. O solo da Serra da Toxiza xunto co clima húmido e as choivas da zona forman o hábitat ideal para o acivro.
Ao quedar os piñeiros sen follas a luz do sol entra mellor no chan e esto activa as sementes dos acivros.
 |
| Acivros no medio dos piñeiros enfermos |
Onde se ve a frondosa vexetación vai o Rego de Estelo, ao pé da aldea.
A pista pasa ao pé da Pena en Equilibrio. Como se ve na foto, a pena da dereita, garda o que semella un difícil equilibrio xa que se apoia nun único punto.
 |
| Pena en equilibrio |
Os piñeiros están enfermos e xa secos a maioría pero a natureza segue o seu curso e, ademais de acivros, tamén vemos carballos medrando de xeito espontáneo.
 |
| Carballos nacendo entre piñeiros. |
Un acivro cheo de froitos verdes que acadaron no inverno a cor vermella tan característica. Son moi prezados polas aves pero tóxicos para os humanos.
Acivros cheos de froitos
Deseguida atopo outro peche e saio pola construcción de madeira preparada para que pase o gando.
Percorro agora esta pista que xa coñezo da ruta da que xa escribín.
Dende 680m. de altitude, un dos dous puntos máis altos da ruta, (o outro virá despois) teño estas vistas á man esquerda.
Ao lonxe vemos a aldea de Os Prados que pertence á parroquia de Labrada en Abadín e é que xa estamos neste concello.
Collemos á dereita pasando ao pé da Subestación de Labrada (Abadín)
Atopo Herba de Santiago que medra normalmente en espazos abertos e en terreos con certo grao de humidade. Florea dende maio ata novembro . En galego tamén se chama "Herba do Sapo".
É unha planta herbácea, coñecida dende hai tempo polas súas propiedades tóxicas, especialmente no gando.
 |
| Herba de Santiago |
Este tramo tamén o percorrín na ruta que chamei "Pedras e Prados" Aqui o terreo forma unha ampla extensión de terreo ondulado, con suaves lombas.
Á dereita, os aeroxeradores polos que acabo de pasar e en 1º termo, cabalos pastando.
Tamén as vacas pastan nesta enorme extensión.
Ao pé da pradeira anterior, na beira da pista, hai unha fonte e unha grella recubertas de pedra.
A pista que se ve á dereita leva á Subestación Eléctrica Terral e ao Pico do Porto do cal. Outro día, subirei por aí.
Durante 500m. vou polo mesmo camiño da ida pero agora torzo á esquerda por este camiño de monte.
Paisaxe que vexo voltando a vista atrás, parte do camiño xa percorrido.
Este lugar semella ser o "paraíso da rochas", atopo moitas e de diversos tamaños. Non hai que esquencer que estou na parte baixa da Serra da Toxiza, que se caracteriza toda ela por ter grandes rochas graníticas.
A seguinte imaxe amosa os piñeiros enfermos pola banda marrón e máis abaixo, máis verdor, máis vida xunto ao Rego do Cabo.
Atopo outro peche de arames que despecho con facilidade.
As rochas asomando por tódolos lados e a néboa que agora ao anoitecer se vai achegando. Estamos no punto máis alto desta ruta: a 687m. de altitude.
Empezo agora unha baixada, ás veces bastante pronunciada.
Como se nota que aquí pastan animais! Aínda que non vexo ningún neste momento, nótase no chan, non hai maleza senón herba.
O camiño que trouxen desemboca na pista anterior de ida.
A néboa vai chegando a Estelo.
Agora, durante 1´3 km. a ruta comparte tramo de ida e de volta.
En Mondoñedo teñen a sorte de conservar aínda grandes masas de bosque autóctono.
Unha vaca parece esperarme ou está a gardarme o coche!
Páxinas web consultadas:
https://gl.wikipedia.org/wiki/Amora
https://gl.wikipedia.org/wiki/Herba_de_Santiago
