Amosando publicacións coa etiqueta Provincia de A Coruña. Amosar todas as publicacións
Amosando publicacións coa etiqueta Provincia de A Coruña. Amosar todas as publicacións

venres, 23 de xaneiro de 2026

ESPASANTE (ORTIGUEIRA) RUTA CIRCULAR

 Esta é a 4º ruta que imos realizar no concello de Ortigueira. Un tramo da mesma xa o coñezo debido a que forma parte do último tramo que fixemos do Camiño Natural do Cantábrico. O día hoxe amenazaba con chover e así o fixo. Tivemos chuvia e tamén algo de sol.

Santa Marta de Ortigueira é un concello da provincia de A Coruña e que pertence á Comarca de Ortegal xunto cos concellos de Mañón, Cariño e Cerdido. 

Características desta ruta:

Lonxitude: 11 km.

Dificultade: fácil (excepto as escaleiras de baixada dende o castro de Espasante á praia de Santa Cristina que, se están molladas, esvaran moito.)

Ruta circular sen sinalizar. O meu track en WIKILOC

Descripción:

Estamos en Porto de Espasante,  parroquia de Espasante ou S. Xoán de Espasante dentro do concello de Ortigueira.

A poboación de Espasante concéntrase en dous núcleos importantes, O Porto, que é o núcleo máis importante, onde está o centro de saúde, a farmacia, establecementos hoteleiros e de hostalería, e outro popularmente chamado a Aldea, que agrupa varios lugares ao longo da estrada AC-682 e arredor da igrexa parroquial. Na mesma Aldea, paralela a AC-862, hai unha estación de FEVE que hoxe só funciona como apeadoiro.

Porto de Espasante namoroume cando o coñecín: é unha pequena vila de tradición mariñeira que conta con xoias importantes e fermosas: 3 praias espectaculares; a garita Casa da Vela cunhas vistas espectaculares ao Cabo Ortegal, Espasante e a enseada de S. Antonio; o castro Punta dos Prados...

Empezamos e rematamos esta ruta ao pé da praia de S. Antón onde hai aparcadoiro para deixar os coches (agora, no inverno foi moi doado atopar sitio; no verán xa non sei se haberá tanto porque son aparcadoiros moi pequenos para a cantidade de xente que hai nesta vila nesa estación.)

NOTA: as fotos que se poden ver nesta entrada, pertencen a maioría a ruta descrita e outras pertencen á ruta do Camiño Natural do Cantábrico feita con anterioridade nun día de sol.


 A praia de S. Antón está encravada na parte norte da vila e ten sobre 500m . de lonxitude. É unha praia con tódolos servizos e moi boa calidade de auga por eso recibe a bandeira azul cada ano.

Praia de S. Antón

Pasamos por diante da capela de S. Antón punto de encontro de romaxes de xentes e animais en épocas aínda non moi afastadas.

Capela de S. Antón

Imos de camiño á garita Casa da Vela e vemos á nosa dereita a fermosa enseada de S. Antón coas praias de Mazorgán, Eirón e S. Antón.
Enseada de S. Antón

Vistas da ría de Ortigueira dende a Garita Casa da Vela.
Ría de Ortigueira e Ladrido

Tamén vemos dende o mesmo lugar o Cabo Ortegal e a vila de Cariño.
Cabo Ortegal e vila de Cariño

Garita ou Casa da Vela está reconstruída e  formaba parte dun sistema defensivo e de vixiancia propio dos S. XVI e XVII en toda esta zona de costa debido aos ataques que sufrían por parte de piratas, sobre todo ingleses.

Garita da Vela

Moi cerca da garita vemos esta outra construcción que parece ter un significado relixioso, non sabemos cal.

Algunha destas garitas costeiras tiñan baterías militares para defenderse. É probable que tamén esta Garita da Vela contara cun destes sistemas que estaría ubicado nun castro que hai máis abaixo.
Garita da Vela

 Unha chimenea que serviría para quentarse nas longas noites de inverno.

Vistas ao Porto de Espasante e á praia da Concha.
Espasante dende a Graita da Vela

Deixamos o asfalto para pillar un camiño que vai á beira do mar.

E chegamos ao Castro Punta dos Prados. É un pequeno poblado ( non esta todo escavado) Está sobre nunha penísula ao igual que a maioría de castros marítimos xa que así aproveitaban as condicións naturais de defensa dos cantís e na zona do istmo, construían as vivendas. Botamos de menos que non haxa nin un solo panel interpretativo.
Castro Punta dos Prados

Vistas dende o castro a Cabo Ortegal e Cariño. A erosión fixo que o tamaño do castro se reducira á metade aprox.

As escavacións realizadas en 2003 permitiron exhumar parte do entramado de estructuras que rodean o monumento con forno.
O castro aproveita as defensas naturais do acantilado, e onde estas non existen, eríxense monumentais defensas artificiais que constan de dúas liñas de muralla de terra e pedra, dous anchos foxos en forma de U e un parapeto exterior. O espazo intramuros queda na aba dunha suave pendente e existe unha rampla que vai dende o foxo ata o cumio do castro.
Castro Punta dos Prados

Entre os obxectos que se puideron recuperar, ademais de tipos cerámicos de man e torno lento, cerámica común romana e sigilatta, crisois con restos de bronce, muíños, pesas, fusaiolas, unha fíbula e un ás de bronce de época imperial, que permitiron unha mellor datación do xacemento, destaca a aparición unha conta de colar de pasta vítrea, oculada, e unha arracada de ouro, que poderían indicar unha primeira ocupación do castro entre os séculos IV e III a. C.
Castro Punta dos Prados

Por unhas escaleiras de madeira  moi esvaradías hoxe ao estar molladas, baixamos e atopamos de súpeto unha pequena praia: trátase da Praia de Santa Cristina ou dos Namorados.
Praia de Santa Cristina

A praia anterior está pegada ao porto. Da importancia do mesmo dá conta o nome da vila, xa que oficialmente chámase S. Xoán de Espasante pero todo o mundo a coñece por Porto de Espasante. Aínda que actualmente se ven moi poucos barcos no seu porto, é unha vila de gran tradición pesqueira.
Porto de Espasante

praia da Concha, no lado contrario á de S. Antón (Non esquezamos que estamos nunha península) é moi fermosa, o seu nome vén da forma que ten. É unha praia grande e tranquila de area fina e está rodeada dun sistema dunar e dun fermoso paseo
Praia da Concha

Chamaron a nosa atención estas fotos que hai no paseo. Son obra de Mónica Fustes e renden homenaxe aos veciños desta vila. A idea xurdiu durante o confinamento de 2020 e hai un total de 40 retratos cada un co seu nome. Pareceunos unha forma fermosa e moi emotiva de honrar aos seus paisanos.
Fotos no paseo

As dunas protexen a praia da Concha.
Sistema dunar na praia da Concha

Rematado o paseo, cruzamos a área recreativa que se ve ao pé da praia.

A fermosa praia da Concha vista dende o outro extremo e con Cabo Ortegal de fondo:
Praia da Concha

O río Dola desemboca na praia da Concha. Cruzamos a ponte que se ve na foto:
Río Dola

O río Dola foi encauzado no seu tramo final no 2015. Antes, esta zona do Xuncal sufría inundacións.
Río Dola

Agora toca de novo asfalto.

Pillamos á dereita para achegarnos máis á costa facendo un bucle. Despois volveremos pasar por este mesmo punto.



Hoxe o día estivo moi irregular en canto ao tempo, choveu ás veces, quentou algo o sol. Agora mesmo chovía por Cabo Ortegal e Cariño.

Imos tendo unha espectaculares vistas sobre a Illa de S. Vicente e a praia de Morouzos. A illa de S. Vicente está situada na ría de Ortigueira e pertence á parroquia de Luama.
Está  cuberta por unha masa arbórea na súa cara sur, protexida dos embates do Atlántico, mentres a cara norte está cuberta de toxeiras e matogueiras propias do litoral. Cando baixa a marea, a illa queda unida a terra mediante un extenso banco de area. Está nunha paraxe de alto interese ecolóxico polo que a illa, xunto coas marismas que a rodean están protexidas. Segundo menciona Julio Dávila Díaz na súa obra Geografía descriptiva de la comarca de Ortigueira (1931), na Idade Media existiu na illa un pequeno mosteiro nun principio ocupado polos templarios e máis tarde polos franciscanos, do que aínda quedan algúns restos.
Illa de S. Vicente

O Camiño Natural do Cantábrico remata oficiamente aquí, en Ladrido, aínda que penso que nestes últimos tramos debería chamarse xa Camiño Natural do Atlántico porque o Cantábrico rematou xa en Estaca de Bares.
Eu fixen tódolos tramos deste Camiño natural pero rematara en Espasante.

Dentro da ría Ortigueira/Ladrido atopamos  está pequena ría de Ladrido formada pola desembocadura do río Baleo e o seu pequeno embarcadoiro. É un dos humedais máis importantes de Galicia, é un importante refuxio de aves invernantes e migratorias e tamén ten gran riqueza botánica. E tal a súa importancia, que está declarada zona RAMSA (Humidal de Importancia Internacional), ZEPA (Zona de Especial Protección para as Aves) e LIC (Lugar de Importancia Comunitaria)

Río Baleo formando a Ría de Ladrido

Unha imaxe da Virxe do Carme, ao pé da ría. Tódolos anos se celebra aquí unha festa na honra desta Virxe, patroa dos mariñeiros.

O río Baleo formando a ría de Ladrido.

Unha bucólica e femosa imaxe neste día invernal no que tivemos sorte e luceu o sol para fotografar este recuncho.

Ría de Ladrido

A Ría de Ortigueira e Ladrido é un humidal típico de estuario con saída ao mar aberto, nel atópanse amplas extensións de chairas intermareales e vexetación de marismas.

Praia de Morouzos e a ría

Santalla de Ladrido é unha parroquia de Ortigueira moi pequena xa que non chega aos 300 habitantes.

Santalla de Ladrido

Hai constancia dunha igrexa anterior a esta que estaría debaixo da explanada da actual. A que vemos foi reformada nos S. XVIII e XIX polo chamado "cura reloxeiro de Ladrido" que elaborou el mesmo os planos para construir esta nova igrexa moi cerca da anterior. Este cura tiña o seu propio talller de reloxería na rectoral con dous fornos de onde sairían reloxos para o mosteiro de Sobrado dos Monxes, o Palacio Duque de Rivas en Madrid...etc. 
No 2014 reparáronse as fachadas da igrexa e outros elementos da mesma.

Igrexa parroquial de Santalla de Ladrido


Un restaurado lavadoiro e fonte ao pé da igrexa.

En Ladrido pillamos unha pista de terra (con moita lama hoxe debido as chuvias frecuentes todo este outono/inverno)

O outro núcleo importante da parroquia ademais do Porto é popularmente chamado a Aldea e agrupa varios lugares ao longo da estrada AC-682 e arredor da igrexa parroquial. Na mesma Aldea, paralela a AC-862, hai unha estación de FEVE que hoxe só funciona como apeadoiro.

Aldea (o outro núcleo de poboación de Espasante)

Chegando ao remate da pista de terra e desembocando xa na estrada que nos leva ao Porto, vemos a imaxe da vila e a praia da Concha.
Espasante e Praia da Concha

Voltamos a cruzar o río Dola, agora por outra ponte.

E entramos en Porto de Espasante nun momento no que a chuvia volve a ameazar.

Na Praza de S. Antonio, vemos a estatua dun porco, trátase do porco Antón todo un referente e un emblema nesta vila. A historia comenzou hai moitísimos anos cando se decideu rifar un porco para sacar fondos para construir a capela de S. Antón. A idea funcionou tan ben que aínda continua hoxe en día. Tódolos anos se cría un porco de xeito comunitario, chámase sempre Antón e anda ceibo pola vila, come. pasea e ao final sortéase e co diñeiro recaudado oraganízanse as festas patronais.
Praza de S. Antón cun monumento ao famoso porco.


Páxinas web consultadas:

https://gl.wikipedia.org/wiki/Espasante,_Ortigueira

https://patrimoniogalego.net/index.php/6444/2011/10/castro-de-punta-dos-prados/

https://turismodegalicia.org/

















martes, 28 de outubro de 2025

ESTACA DE BARES DENDE PORTO DE BARES (MAÑÓN-A CORUÑA)

No concello de Mañón (A Coruña) xa fixen 4 rutas (dúas corresponden ao Camiño Natural do Cantábrico e as outras comparten parte do trazado e foron Ponte Segade-Augas Caídas e Ribeiras do Bispo- Augas Caídas)

Hoxe fixen unha ruta moi fermosa pola Estaca de Bares partindo de Porto de Bares. A ruta planifiqueina eu e ía bastante por asfalto pero grazas a que o sábado 18 hai unha carreira organizada polo concello de Mañón, abriron e acondicionaron camiños e carreiros máis preto do mar que me fixeron modificar a ruta orixinal e resultou máis fermosa aínda.

Características:

Lonxitude: 11km.

Dificultade: fácil

Ruta circular sen sinalizar aínda que moi intuitiva. O meu track en WIKILOC

Descripción:

Esta ruta comenza e finaliza no Porto de Bares, un lugar da parroquia de Bares no concello de Mañón (A Coruña)

Porto do Coído

Porto de Bares é unha vila moi pequena e con vivendas de non moitos anos de construcción que indican que é unha zona relativamente nova en canto á poboación. En temos pasados é de supor que a vila estaba en Bares, uns metros máis arriba (actualmente segue a existir) e que aquí embaixo só estaría o porto que foi un importante enclave baleeiro entre os séculos XIII e XVIII.

É o porto máis septentrional da Península Ibérica.

Porto de Bares

Empezo a camiñar por unha pasarela de madeira ao pé da praia.
Porto de Bares

A pasarela é moi curta e para seguir teño que sair á estrada pola que vou uns metros debido a que está chea a marea. Se estivera baixa, houbera podido ir todo pola praia.
Porto de Bares

Deseguida pillo outra estrada local que vai ao outro lado da praia de Bares.
Á esquerda para ir á praia

Unha estrada rodeada de xuncos.

Acceso á praia de Bares.

Dende este lado da praia, vemos a vila á dereita.

Na seguinte foto, o Peñón de Eirexa Vella, así chamado porque na cima desta punta estaba a igrexa antiga de Bares que foi saqueada e queimada polos piratas turcos no S. XVII. Tamén se cree que houbo aí unha necrópole romana.
Peñón da Eirexa Vella

Este día había por toda a praia moitísimas carabelas portuguesas.

Agota teño que alonxarme do mar e subo por un camiño que parte mesmo da praia.


Un camiño perfectamente acondicionado:


Chego á estrada que baixa ao Porto de Bares onde hai un Miradoiro:
Miradoiro

As vistas dende aquí, dende Vila de Bares, son espectaculares pero o día amenceu con nubes e algo de bruma que impiden unha boa visibilidade.
No fondo, Porto de Bares e de frente, no mar Illa Coelleira e Punta Cameiro, no Vicedo.


Dende o Miradoiro tiña pensado ir pola estrada pero vexo este camiño tan limpo e vou por el.


O camiño lévame nuns poucos metros, á estrada que teño que cruzar.

En lugar de ir pola estrada como tiña pensado porque non había outro lugar por onde ir, vexo un camiño moi limpo e máis pegado ao mar. Métome por el tendo medo a que remate axiña e teña que dar volta.


Pero atopo un lugareño que viña paseando e pregúntolle a onde sae este camiño. El dime que cerca do Faro e que hai moi pouco que o acondicionaron porque proximamente vai haber unha carreira que pasará por aquí.

O camiño por onde vou deixa estas vistas:

Dá gusto camiñar por lugares así e librarse da estrada pola que nesta época non pasan tantos vehículos como no verán, pero aínda así había bastantes no faro.

Xa se ve ao lonxe o Faro e a Punta da Estaca de Bares.
Faro e Punta de Estaca de Bares

Uns metros antes do faro, desemboco na estrada que leva a el.

Estrada ao Faro

O Faro está situado a 101 metros de altura na entrada da ría do Barqueiro. É o último faro da costa coruñesa e o mais septentrional de toda a Península Ibérica. Está emprazado nunha meseta chamada Ventureiro, sobre un montículo que se prolonga na chamada "Punta da Estaca de Bares", da que recibe o nome a que é a fronteira imaxinada onde mesturan as súas augas o Atlántico e o Cantábrico.

A torre ten unha altura de 33 metros; a luz do faro acada un alcance de 25 millas náuticas e está en funcionamento desde o 1 de setembro de 1850. Nun principio prestaban servizo tres torreiros. No ano 1939 instalouse un radiofaro.

Faro de Estaca de Bares

Estaca de Bares é un espazo natural declarado zona especial de conservación (ZEC) Este cabo é o punto máis setentrional da Península Ibérica e o que se considera o punto de división entre o mar Cantábrico e o Atlántico.
Cabo de Estaca de Bares

Mirando cara ao Oeste vemos Cariño e Cabo Ortegal.


Neste cabo tamén poden verse as ruínas dunha instalación militar estadounidense abandonada que operou como unha estación de navegación (LORAN) e de comunicacións.

Ruinas da instalación militar

A base foi empregada pola Garda Costeira de EE.UU e despois pola Forza Aerea ata 1991
Interior das instalacións militares

Actualmente estas instalacións están en ruina.
Interior das instalacións militares

O concello de Mañon é o dono destas instalacións dende 2019. Actualmente están vandalizadas e a pesares de todo aínda se manteñen en pé, o que dá idea do sólida que é a obra.
Ruinas da instalación militar

Ao pé da antiga base americana, colgados do acantilado, atopanse unha serie de muíños de gran valor etnográfico e patrimonial. O que vemos á dereita mantén aínda impecable a súa estructura.
Muíños

Había 5 muíños colocados en cascada e así aproveitaban a auga duns a outros. 

As canles polas que ía a auga duns muíños a outros.
Muíños

Pódese baixar para verde cerca tódolos muíños, pero con precaución. Algúns deles están moi cerca do precipicio. Eu supoño que antes, cando estaban en funcionamento, non estarían tan preto do mar. Co tempo, a erosión vai facendo das súas e o mar vai levando a terra.
Muíños

Este pequeno e case insignificante reguiño surtía de auga a tódolos muíños.

Na foto seguinte, vemos o observatorio de aves considerado dos mellores de Europa para a observación de paxaros, un paraíso para os especialistas e para os afecionados que se achegan para ver o paso de milleiros de aves do Atlántico e do Ártico buscando lugares máis cálidos.

Observatorio ornitolóxico

Por este fermoso camiño abandono Estaca de Bares.



O coído da foto seguinte, chámase A Marufa. Deben baixar ata aí os pescadores porque vin unha corda para suxeitarse. Aínda así, considero que é un lugar perigoso e só apta a baixada para xente moi acostumada a facelo e que coñece moi ben onde se mete.
Dende o pico destes tremendos acantilados de máis de 200m.  se tiran os que practican parapente. Os entendidos din que A Marufa é un dos mellores lugares para facelo.

A Marufa

A miña planificación desta ruta ía pola estrada pero con motivo da próxima carreira está desbrozado un camiño que vai moito máis preto do mar.

O traxecto vai entre toxos pero en ningún momento te picas. O carreiro é o suficientemente ancho para pasar perfectamente.

Na foto seguinte vese a estrada por onde pensaba que tería que ir. Sen dúbida, moito mellor por aquí.

O limpo camiño e ao fondo, a fermosa imaxe que se pode contemplar.


É unha subida con bastante desnivel dende logo.

O carreiro polo que vin, desemboca na estrada xa case chegando ao Semáforo de Bares.


Estrada de subida. 
 
Case no punto máis alto, atopo un bon rabaño de cabras.

Había moitas!!

O Semáforo de Bares foi unha antiga construcción militar construida nos anos 20 do S. XIX no Monte Facho Maeda. Estivo funcionando ata mediados dos anos 70 do S. XX. A súa función era comunicarse cos barcos mediante bandeiras e tamén funcionaba como estación meteoroloxica e centro de observación militar.
Despois, o concello de Mañón comproullo ao Ministerio de Defensa e rehabilitouse para convertirse nun Hotel da Natureza que foi xestionado por Francisco Javier Pardo.

Hotel da Natureza "O Semáforo"

O establecemento  situado a 210m. sobre o nivel do mar, ten unhas extraordinarias vistas ao Atlántico e ao Cantábrico. Tivo moito éxito ao principio con moita clientela, pero efectos da humidade que se foron agravando e o insuficiente illamento térmico e acústico fixeron que o xerente abandonase o lugar a principios deste 2025. Agora está a espera de rehabilitación para unha nova concesión.
Hotel da Natureza "O Semáforo"

Non estaba o día moi bo para fotos pero podemos distinguir aló embaixo a praia de Bares.

Agora si que toca voltar por estrada para facer a ruta circular sen volver polo mesmo sitio da ida.

 Baixo pola estrada rodeada de eucaliptos durante 1km.

E despois de 1 km. torzo á esquerda para pillar outra estrada moi local, estreita, durante 1,5 km, aproximadamente. Unha estrada con bo desnivel.




No alto da vila, vemos a Capela de S. Pedro.

Baixo ata beira do mar de novo pero agora polo lado contrario ao que marchei e atopo esta pequena cala rodeada de grandes coios.

A marea está agora máis baixa, pero a estampa segue a ser idílica.

Ao dique ou escollera, tamén chamado coído que hai frente á localidade, bastante antigo, Federico Maciñeira chegoulle a atribuir oríxes fenicios, pero esta hipótese parece que  quedou descartada por autores máis recentes que din que é probable que este coído teña unha orixe romana.



Páxinas web consultadas:

https://patrimoniogalego.net/index.php/48557/2013/08/penon-da-eirexa-vella-da-praia-de-bares/
https://www.gciencia.com/destinos-ciencia/estaca-bares-paraiso-ornitoloxico/
https://www.miniontour.es/
https://es.wikipedia.org/wiki/Puerto_de_Bares