NACEMENTO DO EUME. SERRA DO XISTRAL

Fixera, hai un tempo, unha ruta que pasaba non moi lonxe do nacemento do río Eume. Daquela, propúxenme que un día sí que iría ata ese río que empezaba a nacer. Hoxe foi o día.

Parte do traxecto desta ruta coincide co que xa fixera pero dá igual, as rutas polo Xistral, a pesares dos Eólicos, a min sempre me reconfortan porque sempre son distintas, solitarias e fermosas.

Características da ruta:

Lonxitude: 10km.

Dificultade: fácil

Ruta circular sen sinalizar. O meu track en WIKILOC

Descripción:

A  ruta empeza e remata cerca da aldea de A Arca (parroquia de Montouto) no concello de Abadín.

Deixamos o coche nunha beira da estrada pola que chegamos, xusto ao pé da pista ao Parque Eólico. Por esa pista empeza a camiñata.

Empezamos a ruta a bastante altitude, a o redor dos 800m, e as vistas son xa fabulosas.

Varias aldeas polas que vimos de pasar no coche esténdense ao longo do val.

O contraste entre o ceo, o mar e as montañas:

Ao fondo, a Serra da Toxiza  e o Cantábrico.

Imos subindo pero de xeito moderado. O desnivel é pouco e no cansa.

Vemos un rabaño de ovellas. É a 1ª vez, nas rutas que levo feitas no Xistral, que vexo gando ovino.


É frecuente ver cabalos. Estamos no Carranco a 929m. o punto máis alto da ruta.

Foto tomada dende Os Altos do Fiouco a 908m. onde se ve o val da parroquia de Montouto.

En canto damos a volta á montaña, aparece diante de nós o canón que o río Eume forma entre as montañas e, ao lonxe, a estrada pola que despois iremos para achegarnos a el.

Estamos no Parque Eólico do Fiouco e alí embaixo vemos a Subestación pola que despois pasaremos. (As subestacións son centros neurálxicos onde se recolle a enerxía dos aeroxeradores transformando a media tensión en alta para o seu transporte)

Teremos que percorrer toda esa pista para achegarnos ao río Eume.

Estamos nunha valgada ou valga e encamiñámonos por ela cara ao río.

De lonxe, chamaba moito a atención este aparello. Cando nos fomos achegando descubrimos que é unha estación meteorolóxica automática que acostuman a colocarse en zonas abertas como na que estamos para recoller datos fiables sobre a meteoroloxía e, dado que estamos nun parque eólico, é moi probable que se use tamén para estudos de vento .

Estación meteorolóxica automática 

E aquí temos o Eume recén nacido case, cando aínda é  un rego.

Río Eume

O proxecto Life In Common Land  que xurde no 2017  liderado pola Deputación de Lugo e no que participan as Universidades de A Coruña e de Santiago, involucra a 11 montes veciñais de Muras, O Valadouro,  Xove, Ourol, Viveiro e Abadín e aposta por unha gandería extensiva de vacas e cabalos para recuperar os hábitats da Serra: as turbeiras de cobertor, as turbeiras altas activas e os brezais. Dito proxecto rematou no 2022.

Por ese rego que se ve na foto vai o Eume trazando o seu percorrido. Quédalle un longo camiño...

Voltamos ata subestación polo mesmo camiño da ida (este tramo de ida e volta ten 4,1km.)

Agora a pista xa é asfaltada. Atravesamos prados pola zona baixa da Serra.

Pasamos cerca das aldeas de A Laxe, Vaqueriza...pero non entraremos nelas como fixen na outra ruta.

Deixamos o asfalto pillando o camiño que está en 1º plano.

Seguimos por este camiño que notamos que ten uso agrícola.

Pasamos por Arca e vemos a súa cruz á beira da estrada. A cruz está rota ou inacabada.

Arca é a capital da parroquia de Montouto. Aínda non chega a 20 habitantes.

Dende A  Arca ata onde temos o coche hai algo menos de 1km.

SERRA DA TOXIZA

 A Serra da Toxiza é unha das serras septentrionais de Galicia, na que destacan sobre todo as enormes rochas graníticas, algunhas con caprichosas formas. Estamos no concello de Mondoñedo.

Destacan tamén as grandes masas de piñeiros, moitos deles afectados por unha enfermidade (a banda marrón) provocada por un fungo  que fai que moitos piñeiros estean xa pelados de todo e secos.

Nesta ruta vimos tamén o menhir da Toxiza e subimos ata o Pico máis alto da Serra a máis de 800m de altitude, onde hai un vérice xeodésico dende o que divisamos ata a Mariña.
A primeira parte da ruta vai toda ela por pistas e a segunda parte por un camiño de monte ata Tronceda onde faremos por estrada o último km.e pico.

Na foto seguinte, vemos a aldea de Estelo que pertence á parroquia dos Remedios dentro do concello de Mondoñedo.

Ao fondo, Estelo.

Arrancamos dende un cruce do que saen varias pistas, pillando como se ve nos sinais cara a Fraga Vella e á Ruta Arqueolóxica.

Divisamos ao lonxe, a Serra da Toxiza á que chegaremos.

Imaxe onde vemos a estrada pola que chegamos e a paisaxe da zona. Fermosa!!!

Empezamos en lixeira subida por unha ancha pista.

Na seguinte foto volvemos ver Estelo. Esta aldea tiña, en 2024, 43 habitantes.

Xa empezamos a ver grandes rochas e algún cabalo.

Imos sempre rodeadas de piñeiros.

Hai cruces, sempre sinalizados. Vimos varias veces o sinal indicador dunha ruta arqueolóxica que puxo en marcha o concello de Mondoñedo no 2017. Trátase dunha ruta que permite coñecer monumentos megalíticos como o dolmen da Toxiza, a mámoa da Fraga Vella, o Castro de Zoñán...etc

Esta ruta, ao visitar lugares moi distantes entre si, é idónea para facer parte dela en coche ou en bicicleta.

Seguimos entre piñeiros.

Agora entramos nunha zona despexada, desaparecen as árbores case de todo e aparecen os enormes penedos, algúns deles semellan que van perder o equilibrio dun momento a outro.

Cambia por completo a paisaxe...

Estamos en zona despexada con moi boas vistas. 

Case nunca deixan de verse os eólicos:

Penedos de diferentes formas e tamaños.

Estamos a case 800m e as vistas son espectaculares aínda que hoxe o día non ten boa visibilidade pola bruma que hai.

Temos que chegar alí enriba, ao Pico da Toxiza. Estamos na Mallada dos Corredoiros.

Ao chegar a este cruce, temos a opción de continuar de frente e ver o menhir da Toxiza e aló fomos!

Son 500m. ir e outros 500m. volver. Así que 1 km. en total o que nos desviamos.

Un menhir é un monumento megalítico prehistórico, unha pedra alongada e fincada verticalmente no chan. Son orixinarios da época Neolítica e da Idade dos Metais. Pénsase que marcaban lugares de culto, cemiterior ou ben que delimitaban territorios.

Son habituales en case toda  Europa pero hainos por todo o mundo.

Menhir da Toxiza

Un touro saeu do prado para recibirnos. Nós, non nos achegamos a el e el pasou de nós.

Dende o menhir, voltamos ao cruce anterior e iniciamos a subida ao Pico da Toxiza.

A medida que subimos, a vexetación vaise reducindo.

Aló embaixo, Tronceda, por onde despois pasaremos.

Vemos xa o Pico da Toxiza e estes piñeiros que ao primeiro pensamos que houbera un incendio pero non, é a enfermidade  da banda marrón, un fungo que os ataca e os deixa totalmente espidos.

Esta enfermidade afecta ao piñeiro "radiata" e é un problema que está a afectar á poductividade e calidade desta especie. Empeza cunhas manchas de cor marrón nas acículas (follas do piñeiro)

Na foto seguinte, o Pico da Toxiza a máis de 800m. cun vértice xeodésico.

As vistas dende aquí son espectaculares, aínda que hoxe non é nada boa a visibilidade pola bruma.

En días ben despexados, podemos ver ata a Costa Cantábrica.

Dende o Pico da Toxiza, a baixada presentábase difícil. Fixemos unha baixada moi técnica, ás veces arrastrándonos pola rocha, xa que non vimos outra maneira ata que xa baixando atopamos un lugar por onde pensamos que baixariamos moito mellor, pero non era xa cuestión de plantearnos voltar a subir porque xa tíñamos un bo tramo baixado.

Á dereita de por onde baixamos pensamos que o descenso era mellor.

Por fin, xa abaixo de todo onde conectamos con pistas.

Agora xa por pistas coma as anteriores e vendo a desfeita nos piñeiros.

Unha paisaxe impoñente coa luz do atardecer.

Vistas a Mondoñedo.

A partires da curva que vemos na foto, empezaremos a percorrer un camiño de monte.

Durante uns 4km. iremos en suave baixada por este camiño:

Mens mal que sabemos que falta pouco para chegar á estrada porque está anoitecendo.

Xa case de noite, vemos as casas de Tronceda de Abaixo:

Cruzamos o Rego da Toxiza.

Accedemos a unha estrada local que nos levará ao inicio de ruta. Xa case é noite pecha. 

A noite deixanos ver aínda Tronceda de Arriba e estes cabaliños.

Páxina web consultada:

https://www.ineif.com/