Amosando publicacións coa etiqueta Provincia de A Coruña. Amosar todas as publicacións
Amosando publicacións coa etiqueta Provincia de A Coruña. Amosar todas as publicacións

luns, 8 de xaneiro de 2024

MIRADOIRO DO CADAVAL DENDE A SENDA DA MEMORIA(AS PONTES)

 Xa fomos facer outras rutas ao concelo de As Pontes, concretamente estas:

FERVENZAS DE BERMUI E SOMEDE

ARTE URBANA

SENDA DA RIBEIRA

Hoxe realizamos unha ruta moi fermosa que nos sorprendeu moito polo fácil e polo que nos fomos atopando a cada paso.

Características da ruta:

Lonxitude: 10,8 km.

Dificultade: moi fácil

Ruta circular sinalizada parcialmente. É necesario seguir un track se non se coñece a zona. Deixo o meu en WIKILOC

A miña valoración desta ruta: 🔆🔆🔆🔆🔆

Descripción:

O Lago das Pontes ocupa o espazo onde antes había unha mina que abastecía de carbón á Central Térmica, agora pechada. A rehabilitación dese oco deu lugar a un inmenso lago artificial con dúas illas. Mide de longo 5 km. de longo, 2 de ancho e ten unha profundidade máxima de 222m. É o lago artificial máis grande de Europa. Ten unha praia de case 500m de longo na zona máis próxima á vila. No 2012 finalizouse a súa construcción.

Lago das Pontes envolto na néboa

Aparcamos os coches nun espazo onde non estorbaban, ao pé do lago.

Botamos a andar e deseguida collemos un camiño á dereita.


Imos pola chamada "Senda da Memoria",  un percorrido ideado polo concello de As Pontes e Endesa no 2017 para lembrar os lugares que desapareceron devorados pola mina.
 
No 2014, o presidente de ENDESA, Borja Prado, recibeu o IX Premio da Fundación Fondo para a Protección da Natureza (FONDENA) polo traballo da compañía na restauración do entorno da antiga mina de As Pontes que permiteu a creación do lago e un novo ecosistema.

Este tramo que hai pouco que se inaugurou e vai dende o lago ata a presa que despois veremos. Estamos na parroquia de Santa Mª de Vilavella.

 Un rego que dá auga ao lago.

Deixamos neste punto a Senda da Memoria pillando á dereita
 
O percorrido é moi doado, por camiños ben acondicionados.

Ao longo do percorrido vemos moitos sinais que din "Bidegorri". É unha ruta para bicicleta de montaña de case 55km. 

"Unen a paixón polas dúas rodas coa motivación persoal por crear novos percorridos para a bicicleta de montaña. Compaxinan as horas de desfrute e deporte con longas xornadas de traballo titánico. E o seu esforzo, calado e constante durante moitos anos en terreos expropiados da mina das Pontes, preto do inmenso lago artificial, xa é un imán para os amantes da BTT

Ruta Bidegorri, como a bautizaron en 2013 en recordo ao carril-bici vasco, recibe a centos de persoas chegadas de toda Galicia. É a única ruta de montaña 100% ciclable con cero asfalto"

É impresionante a cantidade de flora autóctona que atopamos.

Chegamos ao Miradoiro de O Cadaval e claro, tal e como esperábamos, non se vía nada. Unha néboa espesa impedía a visión. Eu fíxenme o firme propósito de repetir esta ruta en primavera ou verán nun día despexado.


No Miradoiro do Cadaval está o Castrorroibo: un ser mitolóxico que vixía o lago dende o alto.

Seguimos agora en ascenso (moi suave e durante moi pouco tempo) imaxinando o fermosa que ten que ser esta zona sen néboa.
 
Neste cruce hai indicacións para continuar de frente,  para seguir a Adegorri (ruta de bici de montaña). Nós xiramos á esquerda. Estamos no Monte da Cartelida.

Toca agora baixar un pouco. É un descenso de moi poucos metros pero con bastante desnivel no que hai que levar coidado en días húmidos como o de hoxe.
 
Segue a sorprendernos a cantida de árboreda autóctona. Entramos nunha carballeira.

Tamén vimos este inmenso acivro. Un bosque precioso!!

Nesta época invernal é moi frecuente ver as árbores espidas cubertas de liques (un lique é un organismo vivo que pertence ao reino dos fungos composto pola asociación dunha alga e un fungo) Os liques aparecen cando o lugar é húmido e hai unha vexetación densa. Son inofensivos para as árbores e ademais un indicador da calidade do aire: os liques non soportan a contaminación por eso é moi raro velos nas cidades.

Aquí o aire non está contaminado!

Hai que ir atento/a ao track que sigo porque non estamos a facer a ruta das bicis de montaña! Aquí hai que xirar á esquerda.
 
Atopamos o hórreo da Cartelida, un dos poucos elementos que segue intacto despois dos 40 anos de expropiación nestas terras.
Hórreo da Cartelida

Cando hai loureiros, acostuma a haber vivendas cerca e si atopamos as ruinas dunha cerca do hórreo, supuxemos que o cabozo formaría parte desa vivenda que houbo.
Loureiros
E chegamos de novo á beira do lago que agora podemos ver de cor azul ao despexar o día. Este lago foi premiado en varias ocasións, unha delas co Premio 5 días 2013 otorgado a ENDESA polo mellor proxecto de responsabilidade  social corporativa El jurado ha valorado “el compromiso de la empresa con un lugar en el que ha operado durante años y como, una vez finalizada la actividad, mantiene la apuesta por regenerarlo y colaborar con la sociedad local para una reorientación de la actividad de la zona”. 
Ademais de vivir nas súas augas numerosos e variados peixes,o lago coas súas dúas illas é tamén  o hábitat natural de numerosas aves tanto nidificantes como migratorias.
Lagoa das Pontes

Un nome curioso o deste paso que inicia un carreiro.


Á dereita quédanos o lago moi cerca. Sempre que se fai sendeirismo se dene levar un bo calzado porque aínda que os camiños e carreiros desta ruta están prefectamente practicables tamén atopamos auga.

Dende abaixo, nun determinado punto vemos o Castrorroibo. Ese era o momento de estar agora alí...

Aquí houbo un momento de confusión, seguimos uns metros de frente (indicación do Bidegorri) pero había que pillar o carreiro da dereita.

Tivemos que cruzar un rego saltando. Uns saltamos e outros cruzaron por uns trocos.

Unha ruta que non pisa absolutamente nada de asfalto e é moi, moi fermosa!!

 Fermosísimo carreiro con árbores en zig zag.

Un carballo que se resiste a perder as súas follas.

Estamos na parroquia de Vilavella. A principios do S. XX estivo formada por 41 lugares dos que actualmente só conserva 12 xa que a mina de carbón estendíase ao longo de toda a superficie desta parroquia e os seus habitantes víronse na obriga de desprazarse a outros lugares do municipio.

Xunto ás casas tamén desapareceron elementos de arquitectura tradicional como hórreos, muíños, pontes, capelas, cruceiros...Algúns destes elementos foron rescatados e trasladados a outros lugares do municipio como a Ponte de Illade ou a Ponte de Pedra.

O último tramo da ruta vai pegado ao lago vendo de frente as antigas chemineas da Central Térmica hoxe sen actividade.

Volvemos pasar pola presa do rego que verte a auga ao lago que agora, aínda que o día está por veces moi oscuro, podemos ver.

A piques de rematar a camiñata, vemos en 1º termo a praia construida no lago e que ten unha alta ocupación no verán xa que está moi ben acondicionada podendo estar na area ou baixo as árbores, a auga está sempre tranquila ao non ser un mar e ademais a unha temperatura constante moi boa. Hai bares, chiringuitos...e practícanse tamén deportes naúticos.

No ano 2023 que acaba de rematar, o lago das Pontes acadau por 3º ano consecutivo a Bandeira Azul.


E así rematamos esta gratificante, sorprendente e preciosa ruta que me prometo volver a realizar tal vez este verán para poder aproveitar e poder bañarme no lago.

Páxinas web consultadas:

https://www.sientegalicia.com/blog/el-gran-lago-artificial-de-galicia/

https://amigosdeaspontes.org/as-pontes-inaugura-un-nuevo-tramo-de-la-senda-da-memoria/

https://www.elprogreso.es/articulo/a-chaira/traballo-titanico-duas-rodas/202108301519001522680.html

https://jardiver.com/liquenes-y-musgos-son-peligrosos-para-los-arboles/













martes, 20 de decembro de 2022

FERVENZA DO RÍO BELELLE (RUTA CIRCULAR) NEDA.

 Hoxe desplazámonos ata o concello de Neda, na comarca de Ferrol. No mapa seguinte vemos os concellos que pertencen a esta comarca e a súa situación e vemos que Neda é un concello de interior que asoma un pé á ría. É un concello pequeno en extensión pero cunha alta densidade de poboación ao igual que os concellos veciños. Dicir que ademais de Neda, tamén pasamos nun pequeno tramo polo concello de Fene xa que a aldea de Belelle pertence a este concello. En cambio a fervenza do mesmo nome "de Belelle" debido ao nome do río que a forma pertence xa a Neda.


Características da ruta:

Lonxitude: 11km.

Dificultade: Fácil

Ruta circular sen sinalizar. Necesario un track. Deixo o meu en WIKILOC

A miña valoración desta ruta: 🔅🔅🔅

Descripción:

Partimos do Pazo de Isabel II construido no 1843. Foi unha fábrica téxtil importante que despois do seu peche pasou por varios donos ata que no 2008 o concello de Neda iniciou os trámites cos propietarios para reacondicionar o edificio con fins turísticos pero non se chegou a nada e o edificio está actualmente totalmente abandonado.
Estamos no Roxal, da parroquia de S. Pedro de Anca.
Pazo de Isabel II

A fabrica téxtil que houbo neste edificio foi recoñecida na Exposición Universal de Londres. Centrábase no liño, algodón e la para fabricar velas para os barcos.

O pazo está formado por tres edificios, un hórreo, un pombal e unha finca que a xulgar poo muro que o arrodea, debe de ser ben grande.

Pazo de Isabel II
Empezamos a camiñar por unha estreita estrada pola que actualmente só poden circular vehículos autorizados. Vemos o muro de pedra que rodea o Pazo de Isabel II.

Choveu bastante estes últimos días e a auga aparece en calquera rincón.

Chegamos ao Muíño de Barcia restaurado no 2001.
Muíño de Barcia
 Un pouco máis adiante empeza o tramo circular desta ruta que podemos optar por facer indo pola dereita (moito máis difícil para mín porque habería unha prolongada subida) onde veríamos a fervenza ao principio; ou ben subir polo miradoiro de Viladonelle, que foi  opción escollida por nós, cunha subida máis curta e levadeira. Veremos a cascada ao final.
Empezamos a subir ao miradoiro
 
Segundo imos subindo volvemos ver a Central Hidroeléctrica creada a principios do S. XX para dotar de electricidade á cidade de Ferrol. A súa fonte de enerxía é a auga da canle que despois veremos.


Na ascensión ao miradoiro superamos uns 130m. de desnivel pero só dura uns 500m.

Vemos a fervenza en distintos momentos subindo.
Fervenza do Belelle

Ata chegar ao Miradoiro de Viladonelle no que descansamos uns minutos para contemplar a fervenza e tomar fotos.
Miradoiro de Viladonelle

Rematada a subida, desembocamos nunha ancha pista cunha bifurcación. Collemos á dereita e deseguida chegaremos a unha estrada local.
 
Pasamos pola aldea de Viladonelle (Oficialmente Santo André de Viladonelle) unha parroquia do concello de Neda. É unha parroquia moi pequena xa que apenas conta con 100 habitantes.

Ábrense as vistas que nos deixan ver prados e montes e outras lonxanas aldeas. O cabaliño míranos de reollo....

Pasamos pola igrexa parroquial de Santo André onde nos sorprendeu un enorme carballo.

Continuamos por asfalto pasando polo lugar de As Carvelas (seguimos na parroquia de Vilardonelle)

Alonxámonos da aldea e deseguida deixamos o asfalto .

Pillamos este camiño que vai ao monte. É o Monte do Couce polo que subiremos uns 500m.

Subindo o Monte Couce.

O percorrido é monótono xa que só vemos eucaliptos e particularmente paréceme unha árbore fea. Menos mal que é curto e desembocamos axiña na estrada que traíamos antes.

A aldea de Belelle non pertence a Neda senón á parroquia de Sillobre, no concello veciño de Fene.

Aquí case nos despitamos e seguimos de frente pero o track deunos aviso de que había que torcer á dereita polo medio dunhas casas.

Imos por un camiño de carro dos que había antes e xa poucos quedan. Onde hai concentración parcelaria sobre todo, desaparfeceron os camiños de antaño e deron paso a pistas asfaltadas.

Chegamos ao río Belelle que cruzamos por unha ponte de pedra.

E aquí, ás beiras do río, tomamos a nosa comida de "media mañá".

Agora camiñaremos durante uns metros ás beiras do río .

O río Belelle nace no concello de As Pontes e discorre polo municipios de A Capela, Fene e Neda. É un río de gran importancia económica porque dá luz (ten unha central hidroeléctrica), auga...e no pasado deu pan (conta con varios muíños ás súas beiras) e blacura ás velas dos barcos(no S. XVIII as augas do Belelle eran consideradas as mellores do país para branquear a velame dos buques.)
O pan de Neda é moi coñecido e ten o rexistro  de Marca de Calidade. No pasado o muíños fariñeiros que había ás beiras deste río proporcionaban a materia prima para a elaboración do mesmo.

Chegamos a unha presa que acumula a auga que vai despois circular pola canle que iremos vendo. Estamos no Monte Marraxón.
 
A partires de aquí a camiñata vai sempre pegada á canle e o río cada vez quedará máis abaixo.
 
O percorrido por aquí é fermoso e pasaremos unha sucesión de escaleiras, un túnel, pasarelas...
 
Pasamos por este mini túnel:
 
Ás veces non vemos a canle porque vai por debaixo da montaña.

Pero deseguida aparece de novo.

 Por unha pasarela cruzamos por derriba desa cascada de auga.

E remata o noso camiño ao pé da canle para empezar unha baixada en eses. Moitas curvas hai! Non as contei pero deben ser máis de 20.

 Ao chegar abaixo hai unha bifurcación. Collendo á dereita, imos directamente á fervenza que ten uns 45m de altura e crea unha paisaxe espectacular. Afortunadamente só había unha parella contemplando a cascada que ademas se foi ao chegar nós e poidemos desfrutar desta marabilla sen agobios.
Fervenza de Belelle

Atravesamos esta ponte sobre o Belelle para voltar ao camiño que trouxemos ao principio xirando agora á esquerda.

Estamos de novo xunto á Central Hidroeléctrica a onde chega a auga que traía a canle que nos acompañou no percorrido.
Central Hidroeléctrica




Rematada a ruta fomos xantar ao Mesón O Fumazo onde o 1º que nos chamou a atención foi a atención que nos dispensaron os donos do local sobre todo Daniel Rios que xa me ganou cando chamei para avisar de que chegariamos tarde e a resposta súa foi: "no te preocupes, Carmen , te esperamos." Logo ao chegar todo foron atencións. É unha persoa super amable, encantador. Agora, ao redactar este texto e buscando máis información, entérome de que ademais de hosteleiro tamén e todo un showman que se dedica a ofrecer espectáculos de ocio e exerce de casamenteiro en vodas civiles. É moi coñecido por toda a zona de Ferrol e arredores e moi querido. No me estraña...
E non falei da comida...estaba de 10!! Probamos unhas tostas de polbo que é a especialidade do mesón e polas que levaron varios premios. Están deliciosas! O resto que comemos, raxo con patacas, tripas, cocidas, callos...tamén estaba riquísimo. Todo caseiro ao igual ca os postres. Tomamos un requeixo con mel e noces moi saboroso. Pagamos por todo, dous pratos, postre, café e bebidas 22€ por persoa que non nos pareceu moito.
Cando fagamos outra ruta en Neda ou arredores volveremos sen dúbida comer aquí!!

Despois de xantar queríamos coñecer o casco antigo de Neda, Dani recomendounos o que non podíamos perder e aló fomos camiñando xa que está todo cerca.

O Cruceiro de S. Nicolás, ubicado no adro da igrexa do mesmo nome, é un dos máis antigos de Galicia. Da súa forma orixinal só conserva a cruz gótica coa imaxe de Cristo nas dúas caras e catro figuras aos pés.
Feito en granito galego data do S. XIV ao igual ca igrexa. Orixinariamente, o cruceiro non estaba no adro senón que foi trasladado aí no 1975. A cruz gótica que ten formaba parte seica doutro cruceiro que estaba ubicado noutro sitio.
Cruceiro de S. Nicolás

A igrexa de S. Nicolás  e o seu entorno é un dos lugares de paso dos peregrinos que realizan o Camiño Inglés a Compostela. Esta igrexa pertence ao gótico tardío sendo construida a mediados do S. XIV. A igrexa sufreu varias modificacións e ampliacións nos S. XVIII e XIX. No exterior, o pricipal engadido é a torre do campanario con dous corpos.
 
Dende o adro da igrexa vemos a desembocadura do Belelle. Este río ten un percorrido curto, non chega aos 30 km. pero xa escribín sobre a importacia que tivo e ten para a comarca de Ferrol. Foi sempre un río de "aproveitamento", para dar luz, para moer, para lavar e ata para sanar xa que as súas augas eran recomendadas polo médicos polo beneficio para a saúde.
O Belelle desembocando

Nesta desembocadura do Belelle formando a Ría de Ferrol crían varias aves. Esa xunqueira salgada que vemos é refuxio para aves como a lavandeira, o buitrón, o rascón... Ten un alto valor ecolóxico e medio ambiental esta marisma que hai que coidar e protexer.

No 2021 foi inaugurada esta escultura dedicada ao peregrino. A obra é do artesán da madeira e a pedra, Carlos García e foi tallada no tronco dunha araucaria que debido á sú extensión e áss raíces era un perigo para a igrexa e as casas veciñas. Decidiron cortala e deixaron o tronco para darlle unha nova vida en forma desta fermosa escultura.
Escultura dedicada ao peregrino no adro da igrexa de S. Nicolás

Poidemos acceder ao interior da igrexa grazas a que chegou unha señora moi amable que debe ocuparse do coidado da mesma e moi amablemente nos dixo que pasáramos e nos deu algunha explicación do templo.
Na imaxe, a capela da Virxe das Dores do S. XVI que destaca polos catro chapiteis románicos que ten.
Capela da Virxe das Dores

A Capela Maior non é só o núcleo relixioso e arquitectónico do edificio, senón que ten tamén unha finalidade funeraria porque contén o sepulcro e a escultura funeraria de Diego de Esquío (está na parte esquerda da foto) un cabaleiro noble da I. Media.
Tamén temos aí a imaxe de  S.Nicolás á esquerda.
Capela Maior
Na Capela da Concepción, coñecida hoxe como Capela das Ánimas, atópase o sepulcro dos señores Juan de Castro e Isabel Rodríguez.
Capela da Concepción
Percorremos despois o casco antigo de Neda. Esta localidade é a 2ª que atopan os peregrinos que fan o Camiño Inglés partindo dende o inicio en Ferrol (Neda está a 9 km.)
Na I Media, Neda foi asteleiro e porto comercial. A mediados do S. XIV, o rei Alfonso XI otorgoulle ao municipio foros reais en gratitude pola intervención de Diego Esquío (que está enterrado como xa dixen na igrexa de S. Nicolás) na toma da baía de Alxeciras, capitaneando un navío construido nos asteleiros de Neda.
Percorremos pois a chamada Rúa Real que percorren tamén os peregrinos.

Na foto seguinte vemos a Casa do Concello coa Torre do Reloxo.

No chan parece que respectaron polo medio as antigas pedras que formaban esta Rúa Real.

Páxinas web consultadas:

https://montanaycorazon.com/circular-por-la-fraga-del-rio-belelle-muino-da-ribeira-presa-central-hidroelectrica-a-fervenza-mirador-de-viladonelle/

https://es.wikipedia.org/wiki/R%C3%ADo_Belelle

https://www.paxinasgalegas.es/fiestas/cruceiro-e-iglesia-de-san-nicolas-neda-4957.html

https://viajes.lavozdegalicia.es/noticia/2019/06/22/rio-gozar-principio-fin/0003_201906E22P60995.htm

https://bichosedemaisfamilia.blogspot.com/2016/02/escribanos-palustres-y-otras-cosas-en.html

https://www.lavozdegalicia.es/noticia/ferrol/neda/2021/12/04/neda-rinde-homenaje-peregrino-escultura-tallada-tronco-araucariatit-fotonocias-3-col-cuerpo-22/0003_202112F4C7991.htm

https://vivecamino.com/neda/

https://galiciapuebloapueblo.blogspot.com/2019/01/san-nicolas-de-neda.html