SERRA DA TOXIZA

 A Serra da Toxiza é unha das serras septentrionais de Galicia, na que destacan sobre todo as enormes rochas graníticas, algunhas con caprichosas formas. Estamos no concello de Mondoñedo.

Destacan tamén as grandes masas de piñeiros, moitos deles afectados por unha enfermidade (a banda marrón) provocada por un fungo  que fai que moitos piñeiros estean xa pelados de todo e secos.

Nesta ruta vimos tamén o menhir da Toxiza e subimos ata o Pico máis alto da Serra a máis de 800m de altitude, onde hai un vérice xeodésico dende o que divisamos ata a Mariña.
A primeira parte da ruta vai toda ela por pistas e a segunda parte por un camiño de monte ata Tronceda onde faremos por estrada o último km.e pico.

Na foto seguinte, vemos a aldea de Estelo que pertence á parroquia dos Remedios dentro do concello de Mondoñedo.

Ao fondo, Estelo.

Arrancamos dende un cruce do que saen varias pistas, pillando como se ve nos sinais cara a Fraga Vella e á Ruta Arqueolóxica.

Divisamos ao lonxe, a Serra da Toxiza á que chegaremos.

Imaxe onde vemos a estrada pola que chegamos e a paisaxe da zona. Fermosa!!!

Empezamos en lixeira subida por unha ancha pista.

Na seguinte foto volvemos ver Estelo. Esta aldea tiña, en 2024, 43 habitantes.

Xa empezamos a ver grandes rochas e algún cabalo.

Imos sempre rodeadas de piñeiros.

Hai cruces, sempre sinalizados. Vimos varias veces o sinal indicador dunha ruta arqueolóxica que puxo en marcha o concello de Mondoñedo no 2017. Trátase dunha ruta que permite coñecer monumentos megalíticos como o dolmen da Toxiza, a mámoa da Fraga Vella, o Castro de Zoñán...etc

Esta ruta, ao visitar lugares moi distantes entre si, é idónea para facer parte dela en coche ou en bicicleta.

Seguimos entre piñeiros.

Agora entramos nunha zona despexada, desaparecen as árbores case de todo e aparecen os enormes penedos, algúns deles semellan que van perder o equilibrio dun momento a outro.

Cambia por completo a paisaxe...

Estamos en zona despexada con moi boas vistas. 

Case nunca deixan de verse os eólicos:

Penedos de diferentes formas e tamaños.

Estamos a case 800m e as vistas son espectaculares aínda que hoxe o día non ten boa visibilidade pola bruma que hai.

Temos que chegar alí enriba, ao Pico da Toxiza. Estamos na Mallada dos Corredoiros.

Ao chegar a este cruce, temos a opción de continuar de frente e ver o menhir da Toxiza e aló fomos!

Son 500m. ir e outros 500m. volver. Así que 1 km. en total o que nos desviamos.

Un menhir é un monumento megalítico prehistórico, unha pedra alongada e fincada verticalmente no chan. Son orixinarios da época Neolítica e da Idade dos Metais. Pénsase que marcaban lugares de culto, cemiterior ou ben que delimitaban territorios.

Son habituales en case toda  Europa pero hainos por todo o mundo.

Menhir da Toxiza

Un touro saeu do prado para recibirnos. Nós, non nos achegamos a el e el pasou de nós.

Dende o menhir, voltamos ao cruce anterior e iniciamos a subida ao Pico da Toxiza.

A medida que subimos, a vexetación vaise reducindo.

Aló embaixo, Tronceda, por onde despois pasaremos.

Vemos xa o Pico da Toxiza e estes piñeiros que ao primeiro pensamos que houbera un incendio pero non, é a enfermidade  da banda marrón, un fungo que os ataca e os deixa totalmente espidos.

Esta enfermidade afecta ao piñeiro "radiata" e é un problema que está a afectar á poductividade e calidade desta especie. Empeza cunhas manchas de cor marrón nas acículas (follas do piñeiro)

Na foto seguinte, o Pico da Toxiza a máis de 800m. cun vértice xeodésico.

As vistas dende aquí son espectaculares, aínda que hoxe non é nada boa a visibilidade pola bruma.

En días ben despexados, podemos ver ata a Costa Cantábrica.

Dende o Pico da Toxiza, a baixada presentábase difícil. Fixemos unha baixada moi técnica, ás veces arrastrándonos pola rocha, xa que non vimos outra maneira ata que xa baixando atopamos un lugar por onde pensamos que baixariamos moito mellor, pero non era xa cuestión de plantearnos voltar a subir porque xa tíñamos un bo tramo baixado.

Á dereita de por onde baixamos pensamos que o descenso era mellor.

Por fin, xa abaixo de todo onde conectamos con pistas.

Agora xa por pistas coma as anteriores e vendo a desfeita nos piñeiros.

Unha paisaxe impoñente coa luz do atardecer.

Vistas a Mondoñedo.

A partires da curva que vemos na foto, empezaremos a percorrer un camiño de monte.

Durante uns 4km. iremos en suave baixada por este camiño:

Mens mal que sabemos que falta pouco para chegar á estrada porque está anoitecendo.

Xa case de noite, vemos as casas de Tronceda de Abaixo:

Cruzamos o Rego da Toxiza.

Accedemos a unha estrada local que nos levará ao inicio de ruta. Xa case é noite pecha. 

A noite deixanos ver aínda Tronceda de Arriba e estes cabaliños.

Páxina web consultada:

https://www.ineif.com/

CONDADO DE FONTAO E VOLTA POR CORDIDO (FOZ)

 O Condado de Fontao é untítulo nobiliario galego outorgado pola raíña Isabel II o  8 de xaneiro de 1840. O seu nome fai referencia ao antigo señorío xurisdicional de Fontao, na parroquia de Santa Cilla do Valadouro (Foz).

O 8º Conde de Fontao é X. Manuel Romero Moreno, nado en 1940 e que aínda que habitualmente reside en Madrid pasa moitas e longas tempadas no pazo de Fontao.

Características da ruta:

Lonxitude: 9 km.

Dificultade: fácil

Ruta circular sen sinalizar. O meu track ou percorrido en WIKILOC

Descripción:

Esta ruta ten inicio e fin moi cerca do Pazo de Fontao, en terras do Condado. Subimos por un dos camiños que vai ao pazo (o outro está máis preparado para que suban os vehículos)

Á esquerda podemos ver o pazo ao lonxe e prados da súa propiedade.

Deixamos o camiño que levábamos torcendo á esquerda por este estreito con moitas silvas pero que nos deixaron pasar sen dificultade.

Chegamos a un alto dende o que divisamos propiedades do condado, o pazo e, ao lonxe, Trasmonte.

Tivemos unha tarde moi fermosa para desfrutar desta ruta.

Vimos tamén colmeas que supoñemos serán do pazo xa que estamos en propiedades do mesmo.

A medida que subimos, as vistas vanse ampliando ata que chegamos a un punto dende o que divisamos o Polígono de Fazouro , o Cantábrico e a costa de Barreiros.

Todo o que vemos eran ata hai pouco montes de eucaliptos pretencentes ao condado; cortaron todo e plantaron carballos e castiñeiros.

Deixamos as terras do condado e atravesamos un monte por un camiño en moi bo estado.


Ao pouco, chegamos a outra parroquia de Foz: Cordido.

Chama a nosa atención ver que a maioría das vivendas son novas e están moi ben coidadas.

Rematamos o camiño e agora saimos a unha estrada local pola que iremos mentres cruzamos o barrio de As Moás e o lugar de Outeiro.

Cordido é unha parroquia moi pequena que aínda non chega aos 200 habitantes. Dende algún dos seus barrios, ten vistas ao mar.

Vimos dúas fontes restauradas. Esta con lavadoiro incluido.

Unha fermosa imaxe desta aldea que evoca unha actividade gandeira e tamén agrícola, esta última máis ben no pasado.

Pasamos pola parte máis alta desta parroquia.

 

Deixamos Cordido pillando un camiño de monte:

Este camiño dura case 1km. ata desembocar de novo no mesmo punto polo que antes baixamos.

Xa estamos no punto máis alto da ruta. Agora toca sempre baixar. O espazo que vemos doutra cor son as antigas minas de caolín que foron explotadas no pasado século.

Baixamos por un camiño paralelo ao que subimos. De frente, Trasmonte.

Ímonos achegando ao Pazo de Fontao. Ao redor del hai casas agora baleiras nas que antes vivía a xente que traballaba as terras do condado.

As orixes do Pazo de Fontao remóntanse ao S. XVI aínda que a parte máis importante da casa é do S. XVIII. O camiño dá a volta ao redor do pazo e pódense admirar os magníficos xardíns, a capela, o cruceiro...

A capela está dedicada á S. Andrés e nela están enterrados 8 antepasados do Condado.

No S. XIX, hai que facer referencia a un gran personaxe da Casa: D. J. Mª Moscoso de Altamira y Quiroga que foi o 1º Conde de Fontao. Naceu en Mondoñedo onde foi nomeado Comandante do Reximento de Milicias e alcalde desa cidade.

Máis tarde trasladouse a Ferrol onde foi alcalde. Foi tamén Presidente das Cortes e Ministro de Fomento en Madrid. Foi ademais o 1º Presidente do Senado cando foi creada esta Institución. No 1840 foi nomeado Conde De Fontao.

Outro gran personaxe da Casa de Fontao foi D. José Moreno Osorio , IV Conde de Fontao, Enxeñeiro de Camiños, Conselleiro de RENFE e gran amante de Lugo e a súa provincia onde promoveu o accceso ferroviario e a ampliación do Porto de Foz onde hai unha praza chamada "Praza do Conde de Fontao".

Actualmente o VIII  Conde de Fontao é D. José Manuel Romero Moreno que pasa longas temporadas neste pazo que mantén sempre moi ben coidado.

Abandonamos o pazo contemplando esta vivenda, actualmente abandonada, e que está en dúas parroquias diferentes; unha parte da casa pertence á parroquia de Santa Cilla e outra parte pertence a Fazouro.

Páxina web consultada:

https://es.wikipedia.org/wiki/Cordido