PONTE DE SA- IGREXA DE PÍGARA. RUTA CIRCULAR. (VILALBA/GUITIRIZ)

Proseguindo co Camiño de Santiago Norte, hoxe tocou outro pequeno tramo: OLLO! Non estou a facer o Camiño de Santiago, senón aproveitando para coñecer tramos curtos e planificando a ruta por outros lugares para facela circular. O tramo coincidente co Camiño de Santiago gustoume menos ca o anterior, xa que ten demasiado asfalto.

Características da ruta:

Lonxitude: 9km.

Dificultade: fácil

Ruta circular só sinalizado o tramo que corresponde co Camiño de Santiago Norte. O meu track en WIKILOC

Descripción:

Esta ruta ten inicio na parroquia de Insua (Vilalba) concretamente aparquei o coche xunto ao bar Alejandro, ao pé da estrada N-634. Aí hai un bo sitio, moi amplo para poder aparcar.

Cruzo a estrada para dirixirme á Ponte de Sa. A ponte é de orixe medieval pero foi reedificada varias veces. Salva o río Labrada

O ollo da ponte, lixeiramente oxival, denota a súa orixe medieval.

Ponte de Sa

Seguindo as indicacións do Camiño de Santiago, dirixímonos agora á pequena aldea de Ponte de Sa.

Aldea de Ponte de Sa

Cruzo por debaixo da autovía A-8

Estou en A Cardosa, a punto de abandonar o municipio de Vilalba. Hai que atravesar agora a N-634 logo de camiñar uns metros polo camiño pararlelo á estrada.

Un tradicional camiño. Lástima que vai durar ben pouco...

Estamos na comarca da Terra Cha e o nome débese a algo que está ben claro vendo as chairas polas que imos.

Pequenas aldeas ou lugares con casas de pedra. Estamos xa no concello de Guitiriz.

Un campo de centeo. Pola zona onde eu vivo (Mariña Lucense) non se ve ningún.

En todo o percorrido vou vendo de seguido estes peches de fincas con grandes laxas.

"É de grande importancia na paisaxe a presenza dos valados nas parcelas do agro. As tendencias actuais de peches estandarizados de escasa calidade material e construtiva, que non prestan atención ao contexto no que se insiren, están a modificar a paisaxe agrícola tradicional, supoñendo unha perda de identidade para esta". 

Peches con laxas

Pasamos pola aldea de Lamela da parroquia de Pígara e que ten sobre 20 habitantes.

Algo máis adiante atopamos a aldea de As Penas tamén da parroquia de Pígara. Hai outra aldea co mesmo nome, As Penas que pertence á parroquia de Roca.

As Penas

Unha casiña que a hedra está devorando.

O poboamento da Terra Chá fundaméntase nunha ocupación do espazo sumamente dispersa ó longo dun territorio de suave relevo, onde van xurdindo, a escasa distancia uns dos outros, todo un conxunto de lugares configurados por un número moi pequeno de vivendas ou granxas illadas, agrupadas en barrios. O escritor Manuel María (1967) expresouno así: 

A Terra Chá somente é: un pobo aquí, outro acolá, 

Mil arbres, monte raso, 

Un ceio chumbo e tráxico

 No que andan as aves a voar. 

O resto é soedá

Entramos en Casasnovas.

Non podo resistirme a sacar unha foto desta casa que me parece que está femosamente restaurada.

Neste cruce con sinalización e un panel informativo sobre o Camiño de Santiago Norte, pillaremos á dereita.

Imos por este camiño fermoso sen deixar de ver en todo o noso percorrido ata o de agora os peches con laxas.

E aquí deixamos o tramo coincidente do Camiño de Santiago, pillando á esquerda. O Camiño segue de frente.

Vou en dirección á igrexa de S. Pedro de Pígara e o 1º que atopo chegando é este cruceiro e, cruzando a estrada, o campo da festa.

Pegada á igrexa está a antiga rectoral que coma todas é unha casa grande que denota a importancia que tivo. Actualmente, está case en ruinas, ao igual que a maioría das que atopo por aí adiante.

Casa Rectoral de Pígara

Neste mesmo espazo, xunto á Rectoral, atopamos o antigo Teleclub de Pígara que supoño que sería un punto de encontro social importante para os veciños desta parroquia.

Antigo Teleclub

A igrexa de S. Pedro de Pígara é unha construcción de principios do S. XX sobre unha antiga capela. 

Igrexa de S.Pedro de Pígara

Ao pé da igrexa temos un cemiterio pero non un calquera, xa que na Terra Chá abundan os cemiterios góticos con altos pináculos de pedra coma este de Pígara.

Cemiterio gótico de Pígara

Tamén vemos unha aberración; esta construcción de bloque, cuberta de uralita que fixeron pegada á Casa Rectoral e que afea o entorno e o conxunto da igrexa. Nótase que é unha construcción bastante recente e hai dentro dela aínda un carro.

No adro da igrexa hai un monumento dedicado ao que foi un cura moi querido na comarca: Constantino Vázquez Seijido, gran impulsor dalgunhas obras como a igrexa, a Casa rectoral...destacando a súa axuda aos máis necesitados.

Monumento a un antigo cura

A antiga escola na que hai un busto do cura párroco anterior.

Antiga escola de Pígara

Agora voltaremos ao punto de inicio, en principio, por asfalto.

O hórreo estilo Vilalba ten planta rectangular con cámara longa, estreita e alta soportada por dous piares ou por un muro macizo como neste caso. A cuberta ten dúas augas de pouca pendente. Destaca o pequeno balcón que ten diante da porta.

Hórreo estilo Vilalba

As típicas laxas formando peches seguen presentes.

Cruzo a estrada N- 634

Pouco despois tamén atraveso a A8  por unha ponte que a cruza.

Autovía A-8

Camiño durante uns metros en paralelo á autovía.

Despois tomo un camiño de monte durante case 1km. e estarei no punto máis alto da ruta.

Camiño de novo en paralelo á autovía.

Xa estou en Cardosa da parroquia de Ínsua, concello de Vilalba.

Cardosa

O entorno desta pequena aldea é ben fermoso.

Imos por este camiño xa moi cerca da Ponte de Sa.

Desemboca o camiño anterior nun grupo de casas. Sigo estando en Cardosa por onde pasei antes. 

Dende Cardosa, o tramo final ata chegar ao inicio vai polo mesmo lugar que a ida.

Cruzamos de novo á Ponte de Sa. Deseguida chegarei ao punto de inicio.

Páxinas web consultadas:

https://juanadevega.org/wp-content/uploads/2023/01/guia_boas_practicas_terracha_imp_xun_o2016.pdf

https://horreosdegalicia.com/estilos/

PONTE DE SA DENDE IGREXA DE S. XOÁN DE ALBA (VILALBA)

 É esta unha ruta moi fácil tecnicamente e podemos dividila claramente en dúas partes ou tramos:

O 1º tramo coincide co Camiño de Santiago Norte dende a Igrexa de S. xoán de Alba ata a Ponte de Saa e o 2º tramo dá a volta dende a ponte para voltar ao punto de inicio por un camiño pegado á autovía A-8 cun desvío en Pedrouzos para ver a capela de S. Rodrigo que realmente ten pouco que ver.

Características da ruta:

Lonxitude: 9km.

Dificultade: fácil

Ruta circular sen sinalizar. O meu track en WIKILOC

Descripción :

Aparquei ao pé da igrexa de S. Xoán de Alba e aínda que era cedo, xa había xente que madrugara máis ca min porque había 6 ou 7 coches xa aparcados; supuxen que estarían facendo o Camiño de Santiago.

Igrexa de S. Xoán de Alba

A igrexa de S. Xoán de Alba foi reformanda no S. XVII. O que máis chama a atención é o cemiterio pegado a ela en estilo neo-gótico.

     ("Igrexa e cemiterio de Alba, Vilalba" por Silvia MarVei, bajo licencia CC BY-SA 3.0.)

Este cemiterio, ao igual que outros do concello de  Vilalba e outras zonas próximas, é como un museo ao aire libre. Os altos pináculos dos nichos vense dende a lonxanía.

Cemiterio de S. de Alba

Moitos destes cemiterios foron creados por canteiros da zona.

Cemiterio de S. de Alba

 No adro da igrexa, vemos este cruceiro que nace sobre un chanzo de sección cadrada. A súa base cúbica de arestas superiores rebaixadas dá paso a un varal que comeza en sección cadrada e segue coas arestas rebaixadas.

O capitel é de seccion cadrada, con volutas e querubíns nos catro lados.

O conxunto remata cunha cruz de sección cadrada, arestas rebaixadas e remates florenzados con botón central. Nela podemos ver as imaxes de Cristo crucificado baixo cartela de INRI no anverso, e a Virxe co Neno no colo no reverso.

                                                                Cruceiro diante da igrexa

Fóra xa do cemiterio e do adro da igrexa, vemos esta construcción que é un monumento funerario.

Por aquí pasa o Camiño de Santiago do Norte, ao pé da igrexa.


Hai que atravesar a N-634 como nos indica o sinal.


Entramos nun camiño tradicional moi fermoso con moita sombra.

Os tramos do Camiño de Santiago acostuman a estar sempre impecables, ben rozados e acondicionados e xa non digamos, sinalizados!! Atopamos os típicos sinais en pedra de cada pouco e outros carteis e frechas en cruces ou puntos dubidosos.

Inmesos e antigos carballos...


Pasamos por lugares habitados. Estamos en Carralmaior, lugar da parroquia de Alba.

Os camiños tradicionais en Galicia son moito máis que rutas: son o sangue, a historia e a cultura do pobo galego.

"Moitos dos camiños, pistas ou estradas que actualmente utilizamos foron transitados hai centos ou miles de anos por outros viaxeiros, do propio territorio ou chegados de fóra. Ninguén ten a exclusividade dos camiños" (La Voz de Galicia)

Hai peregrinos que fan o Camiño en bici:

O conxunto de rutas dos Camiños de Santiago está constituído por vías de dominio e uso público, o territorio que o define e os seus elementos funcionais, que son os que forman parte da súa fisionomía (como peches, muros, cómaros, valos, pasos, pontellas, pontes, fontes, lavadoiros ou espazos similares), así como os destinados á súa conservación e servizo e os que sexan necesarios para o seu uso.

Pasamos por Pedrouzos, da parroquia de A Torre.

O uso preferente da traza dos Camiños é o de ser un sendeiro peonil, compatible coa súa utilización como vía ecuestre ou como vía para vehículos sen motor.

Este tramo do Camiño é ben fermoso.


Pasamos pola Estrada, tamén da parroquia de A Torre.

Estrada

Fermosos entornos floridos agora na primavera.


Tamén vemos paisaxes máis abertas.


Fonte restaurada que atopamos na Estrada.


Volvemos cruzar a estrada N-634 no lugar de A Cancela e seguimos na mesma parroquia de A Torre.


Tanto dá cruzar a un lado e ao outro da estrada, a paisaxe segue a ser engaiolante.


Un carreiro é "un paso estreito que só permite o paso a pé ou no lombo dun animal". Aquí temos un ben fermoso!!


Neste tramo non falta nunca a sombra.


Nos lugares onde vive xente tamén vemos árbores froiteiras.


Estamos a piques de volver cruzar a N- 634.


Chegando ao cuce da estrada:



Cruzamos por debaixo da autovía A-8.


Fermoso entorno ao pé do río Labrada. Case todas as árbores son bidueiros.


A Ponte de Sa xa se atopa na parroquia de Ínsua.

A ponte é de orixe medieval pero foi reedificado varias veces. Ten este gran ollo e varios aliviadeiros para as crecidas.

O ollo da ponte, lixeiramente oxival, denota a súa orixe medieval.

A ponte está sobre o río Labrada, afluente do Ladra


Dende a Ponte de Sa dou a volta. Volvo uns metros sobre os meus pasos ata chegar ao cruce debaixo da A-8


Este é o cruce polo que xa pasei para ir ata a ponte. Agora volvo a el e pillo de frente.


O camiño é ben ancho e sombrío .Que gusto. Xa empeza a apretar o calor!!

Camiño en paralelo a A-8, moi pegada a ela pero sen vela nunca debido á arboreda.  Eso si, o ruído dos coches é constante.

Ás veces ábrese algún claro a prados, sempre pola miña esquerda.


Enormes bidueiros...

No estaba en principio previsto no track que sigo, e eu mesma planifiquei, pero vexo moi cerca que me indica a capela de S. Rodrigo e dende ela podo acceder de novo de xeito moi fácil a esta mesma ruta . Así que cruzo debaixo da A8 para ir aí.

O 1º que vexo é este cruceiro.

  A capela de S. Rodrigo pertence á Idade Moderna (XVI-XVIII)

 É una pequena edificación relixiosa de planta rectangular, feita en cantaría granítica, cos muros parcialmente revocados en blanco, e cuberta a dúas augas con lousas de xisto.

Na fachada principal vemos unha porta de aceso lintelada e dúas bufardas aos lados.

Segundo se recolle na bibliografía: “Se hizo a instancias de don Rodrigo Montenegro y Camba”, familia da que existe unha edificación ao seu carón 

                                                            Capela de S. Rodrigo en Pedrouzos

Estamos outra vez en Pedrouzos pero agora por outra parte do barrio, aínda que moi preto de por onde pasei antes.



Cruzo a A-8, agora por derriba.


Volvo a camiñar agora coma antes: levando a autovia á miña dereita.


A paisaxe non cambia: moita masa arbórea, algún claro con prados...


Nesta intersección, volvo cruzar por debaixo da A-8.


Neste tramo xa me dá o sol pero estou xa rematando.

Enlazo coa estrada pola que cheguei en coche á igrexa de S. Xoán de Alba que xa vexo aí diante.

Páxinas web consultadas:
https://www.tierrasinsolitas.com/cementerios-goticos-en-galicia/

https://patrimoniogalego.net/index.php/110851/2021/08/cruceiro-no-adro-da-igrexa-parroquial-de-san-xoan-de-alba/

https://www.cultura.gal/gl/natureza-caminos

https://patrimoniogalego.net/index.php/111827/2021/11/capela-no-lugar-de-pedrouzos/